Sacad Muuse (Sa'ad Musa, Habar Awal, Isaaq)

Magaca iyo abtirsiinta

Sacad Muuse waa qabiil ka tirsan Habar Awal, oo qayb ka ah Isaaq. Walaalkood waa Ciise Muuse. Ilaha Ingiriisiga waxay u qoraan Sa'ad Musa iyo Saad Muse.

Il	Abtirsiinta ay bixiso
Abbink 2009	Habar Awal > Subeer > Muuse > Sacad (Abbink, The Total Somali Clan Genealogy, 2009, b. 32)
ACLED 2025	Isaaq > Habar Awal > Sacad Muse; wuxuu kaloo calaamadeeyay Habar Awal-Abdale Abokor (ACLED, Sebtembar 2025)
EUAA 2025	"Jibril Abokor, Sa'ad Muse, Habar Awal (Isaaq)" (EUAA, 2025, qaybta 1.5.1)
Wikipedia (kayd)	Sacad ina Muuse ina Subeer ina Cabdiraxmaan (Awal) ina Sheekh Isaaq (Wikipedia, Sa'ad Musa, kayd)

Wikipedia waxay leedahay Subeer Awal, oo ah awoowga Sacad Muuse iyo Ciise Muuse, wuxuu ku aasan yahay Jiidali, Sanaag (isla ilaha). Eeg geedka Isaaq.

Laamaha waaweyn

Abbink wuxuu taxay kooxahan (Abbink 2009, b. 32):

Laan	Kooxaha uu magacaabay
Sacad	Jibriil (Abokor), Reer Daalal iyo Reer Samatar (Haad)
Isaaq	Abokor, Yeesif, Makaahiil iyo Cabdalla
Kuwo kale oo agtooda ah	Cabdiraxmaan, Xasan, Ismaaciil, Cabdalla, Idarays, Afgaab iyo Ceegalle

Wikipedia waxay bixisay khad qoto dheer oo Isaaq Sacad ah (Wikipedia, Habr Awal, kayd):

Laan	Kooxaha ay magacawday
Abokor Isaaq	Ugaadh Abokor (Ugaadhyahan), Cabdalla Abokor iyo Xuseen Abokor
Xuseen Abokor > Jibriil > Ismaaciil > Nuux	Reer Yoonis Nuux (Shirdoon, Hoosh, Gadiid iyo Maxamed) iyo Reer Axmed Nuux
Xuseen Abokor > Jibriil > Ismaaciil	Saciid Ismaaciil > Cabdalla Saciid (Reer Samatar, Reer Abane iyo Reer Axmed Cabdalla); iyo Bah Gobo iyo Waran'ad
Makaahiil	Nuux, Abokor, Cumar, Maxamed iyo Xasan Makaahiil

Cabdalla Abokor. Wikipedia waxay Cabdalla Abokor dhigtay Abokor Isaaq hoostiisa, oo ay la jiraan Ugaadhyahan iyo Xuseen Abokor (isla ilaha). ACLED wuxuu u calaamadeeyay Habar Awal-Abdale Abokor. Wikipedia waxay soo bandhigtay sawir 1890 ah oo Warsame Yoonis ah, "Reer Geille Abdalla Abukar, Sa'ad Musa" (Wikipedia, Sa'ad Musa, kayd). Bogga Wikipedia Soomaaliga ee Cabdalla Abokor lama heli karin markii boggan la qorayay.

Meesha ay degaan

Ma jiro tirakoob qabiil ahaan Soomaalida u tiriya. ACCORD waxay xustay in Soomaalidu inta badan sheegtaan tiro ka badan inta ay yihiin, "si ay xoog u muujiyaan" (ACCORD, 2009, b. 11).

Meel	Waxa iluhu qoreen
Hargeysa	EUAA waxay leedahay qabiilada Habar Awal (Sacad Muuse iyo Ciise Muuse) waxay inta badan degaan Ibraahim Koodbuur, degmada 26 Juun iyo qaybo Gacan Libaax ah (EUAA 2025)
Waqooyi Galbeed	EASO waxay leedahay gobolka waxaa inta badan deggan Habar Awal, xeebta ilaa xuduudda Itoobiya (EASO, 2021)
Gabiley iyo magaalooyinka beeraha	Wikipedia waxay magacawday Gabiley, Wajaale, Arabsiyo, Kalabaydh, Agabar, Ceel Bardaale, Faraweyne iyo Allaybaday (Wikipedia, Sa'ad Musa, kayd)
Xeebta Saaxil iyo Awdal	Waxay dhigtay Ceel Sheekh ilaa Bulaxaar, iyo waqooyi-bari Awdal (isla ilaha)
Itoobiya	Waxay magacawday Harshin, Hart Sheekh, Awaare, Qabri Bayax iyo Jigjiga, aagga Faafan (isla ilaha)
Jabuuti iyo Kenya	Waxay dhigtay Quartier 3 ee Jabuuti, iyo bulshada Isahakia ee Kenya (isla ilaha)

Eeg Waqooyi Galbeed, Awdal, Soomaalida Itoobiya (Ingiriisi) iyo Soomaalida Jabuuti (Ingiriisi).

Taariikhda la diiwaangeliyay

1500-meeyadii. Wikipedia waxay leedahay Futuh al-Habasha wuxuu dagaalladii Imaam Axmed ku xusay Habar Magaadle, oo Habar Awal ka mid yihiin (Wikipedia, Sa'ad Musa, kayd). Eeg Futuh al-Habasha (Ingiriisi).
Ka hor 1839. Waxay soo xigatay I. M. Lewis oo leh laamaha Reer Yoonis iyo Reer Axmed waxay haysan jireen Berbera, waxayna si wadajir ah u maamuli jireen ganacsigeeda (isla ilaha).
1825 ilaa 1827. Waxay leedahay rag Habar Awal ah ayaa Berbera ku weeraray markabka Ingiriiska ee Mary Anne, taas oo keentay go'doomin iyo dagaalkii 1827 (isla ilaha).
1800-meeyadii. Waxay soo xigatay diiwaan Cadan ah oo leh ganacsatada Soomaalida ee halkaas inta badan waa Sacad Muuse (isla ilaha).
1955. Waxay leedahay Suldaan Cabdiraxmaan Diiriye wuxuu u safray London si uu u codsado in Hawd la soo celiyo (isla ilaha). Eeg wareejinta Hawd (Ingiriisi).
Dad kale. Wikipedia waxay dadka Sacad Muuse ku taxday Sheekh Madar (Ingiriisi), Muuse Biixi Cabdi (Ingiriisi), abwaan Gaarriye (Ingiriisi) iyo Mo Farah (Ingiriisi) (isla ilaha).

Odayaasha iyo xeerka

Hoggaamiyeyaasha sare ee qabiilada Soomaaliyeed waxay leeyihiin magacyo sida suldaan, ugaas ama issim. Doorkoodu waa "inta badan garsoor iyo matalaad" (UK Home Office, 2019).

Wikipedia waxay leedahay suldaanka Habar Awal wuxuu ka dhashaa laanta Axmed Cabdalla ee Sacad Muuse. Waxay leedahay magacu wuxuu ahaa garaad ilaa Suldaan Cabdiraxmaan Diiriye qaatay magaca suldaan. Waxay taxday siddeed qof, Garaad Biniin ilaa Suldaan Xasan Suldaan Cabdillaahi (Wikipedia, Sa'ad Musa, kayd). Eeg xeer, Somali customary law.

Colaadaha dhowaan la diiwaangeliyay

EUAA waxay taxday khilaaf hurda oo u dhexeeya Gadabuursi iyo Jibriil Abokor (Sacad Muuse), Ceel Bardaale, Gabiley. Waxay kaloo taxday tartan Sacad Muuse la leeyihiin Ciidagale iyo Habar Yoonis, Hargeysa. Waxay leedahay tartamada doorashooyinka noocaas ah "aysan horseedin rabshado hubeysan" (EUAA, 2025, qaybta 1.5.1). Eeg Gadabuursi, Ciidagale iyo colaadaha qabiilada.

Meesha iluhu ku kala duwan yihiin

Tirada. Wikipedia waxay Sacad Muuse ku tilmaantay inta badan Hargeysa. EUAA iyo EASO waxay magacaabeen Habar Awal guud ahaan. Ma jiro tirakoob xaqiijiya midkood.
Geedka. Abbink wuxuu Abokor ku taxay Jibriil hoostiisa iyo Isaaq hoostiisa. Wikipedia waxay Cabdalla Abokor iyo Xuseen Abokor dhigtay Abokor Isaaq hoostiisa.
Ilaha. Inta badan faahfaahinta laamaha iyo magaalooyinka waxay ka timid Wikipedia, oo ilo casri ah oo yar leh.