Xajka Soomaaliya: kootada, qiimaha iyo sida xujaydu u safraan

Tiir ka mid ah diinta

Xajka Maka waa mid ka mid ah shanta tiir ee Islaamka. Daraasadda dalka ee Maktabadda Koongareeska Mareykanku waxay xustaa in, sida sakada oo kale, uu "ku xiran yahay awoodda qofka". Waxay ku dartay in Soomaali badan oo diin adag lahayd ay Maka u tageen, "laakiin kuwo aad uga badan ay booqan jireen qabriyada awliyada maxalliga ah", oo ah siyaarada maxalliga ah (Library of Congress, Somalia: A Country Study, 1992). Eeg awliyada, qabriyada iyo siyaarada.

Soomaalidu qarniyo badan ayay waddadan qaadeen. Culimada Saylac waxay wax ku baranayeen Qaahira qarnigii 14aad (Al-Zayla'i, Wikipedia), qarnigii 19aadna Xaaji Cali Majeerteen oo reer Nugaal ah ayaa wax ku bartay Maka iyo Baqdaad (Haji Ali Majeerteen, Wikipedia). Sheekh Cali Maye Durogba ee Marka wuxuu dariiqada Axmadiyada ku biiray markii uu xajka u baxay, wuxuuna keenay dalka (Library of Congress, 1992). Eeg culimada iyo awliyada Soomaaliyeed.

Kootada

Sacuudigu wuxuu waddan kasta kula heshiiyaa tiro sannadle ah oo meelaha xajka ah. Nofeembar 2025, Wasiirka Awqaafta iyo Arrimaha Diinta Soomaaliya, Sheekh Mukhtaar Roobow Cali, iyo Wasiirka Xajka iyo Cumrada Sacuudiga, Tawfiiq bin Fawzaan Al-Rabiicah, waxay Jidda ku saxiixeen heshiiska 2026 oo ah 11,500 xujey oo Soomaali ah (Goobjoog News, 12 Nofeembar 2025).

Tirada xujayda

Inta uu ku kacayo

Wasaaraddu waxay go'aamisaa hal qiime oo xirmo ah oo dhammaan shirkadaha ruqsadda haysta khuseeya.

Qiimaha 2025 wuxuu daboolayaa gaadiidka, hoyga iyo hawlaha saadka ee Soomaaliya iyo Sacuudiga. Hajj Reporters waxay xustay in wasaaraddu kororka u aanaysay sicir-bararka iyo kororka kharashka safarka iyo hudheellada Sacuudiga, iyo in xirmooyinka Itoobiya, Kenya iyo Jabuuti ay ku kici karaan ilaa 1,600 doollar oo keliya. Ra'iisul Wasaare Xamza Cabdi Barre wuxuu dhaleeceeyay shirkadaha qiimaha kordhiya (Hajj Reporters, 2025).

Sida loo abaabulo

• Shirkadaha ruqsadda leh. Xilliga 2026, wasaaraddu waxay boggeeda ku qortay 71 shirkadood oo xaj oo la ansixiyay, waxayna xujayda u sheegtay inay la macaamilaan kuwaas oo keliya. Shirkaduhu waa inay xujey kasta la saxiixdaan heshiis adeeg, xujaydana ku diiwaan geliyaan nidaam elektaroonig ah oo rasmi ah. Lacag lama qaadan karo ka hor inta wasaaraddu aysan ku dhawaaqin qiimaha ugu dambeeya, kuwa aan ruqsad haystana tallaabo sharci ayaa laga qaadayaa (Goobjoog News, 18 Oktoobar 2025).
• Garoomada. Xujaydu waxay ka ambabaxaan Muqdisho, Hargeysa, Garoowe iyo Boosaaso oo keliya (isla ilaha). 2025 duulimaadyadu waxay ahaayeen jadwal la kala dabo dhigay oo socday ilaa 31 Maajo (SONNA, 2025).
• Shirkadda diyaaradaha. 2024 Daallo Airlines ayaa ku guulaysatay qandaraaska qaadista xujayda Soomaalida, iyadoo ka adkaatay 10 shirkadood oo kale (Hajj Reporters, 2025). Eeg shirkadaha diyaaradaha Soomaaliya.
• Kormeerka. Guddi khubaro ah oo Soomaali iyo Sacuudi ka kooban, oo la sameeyay 2023, ayaa kormeera caafimaadka iyo badbaadada, safarka iyo tayada adeegga (isla ilaha). Wasaaraddu waxay la shaqaysaa guddiga hawlgallada xajka iyo safaaradda Soomaaliya ee Sacuudiga (SONNA, 2025). Soomaaliya waxaa 2025 lagu darajeeyay afarta waddan ee ugu sarreeya tayada adeegga xajka, waxayna Bandhigga Xajka ee Jidda ku lahayd qayb u gaar ah (Goobjoog News, 12 Nofeembar 2025).

Xilliga xajka ee dalka gudihiisa

Xajku wuxuu ku dhammaadaa Ciidul Adxa oo ah 10 Dul Xijja; xisaab ahaan waxay ku beegan tahay qiyaastii 16 Maajo 2027 (kalandarka Islaamka). Xilligaas sidoo kale waa kan ugu sarreeya ee xoolaha Soomaaliya loo dhoofiyo Sacuudiga, maxaa yeelay xujaydu waxay u baahan yihiin xoolo ay ku gowracaan. Eeg Ramadaanka iyo Ciidaha Soomaaliya.

Akhris dheeraad ah

• Diinta Soomaaliya oo tirooyin ah
• Islaamka Soomaaliya