Carab (Arap, Carab Isaaq)

Magaca iyo abtirsiinta

Carab waa qabiil ka tirsan Isaaq, kooxda Habar Magaadle. Ilaha Ingiriisiga waxay u qoraan Arap. Wikipedia waxay xustay inay yihiin qabiil Soomaaliyeed, ee aysan ahayn dadka Carbeed (Wikipedia, Arap, kayd).

Il	Abtirsiinta ay bixiso
Abbink 2009	Isaaq > Habar Magaadle > Arap (Carab) (Abbink, The Total Somali Clan Genealogy, 2009, b. 32)
ACLED 2025	Isaaq > Arab, oo leh Arab Abdalla, Arab Salah iyo Musa Celi-Barsuug (ACLED, Sebtembar 2025)
EUAA 2025	"The Isaaq/Arab and Isaaq/Ayub clans populate Ahmed Dhagah" (EUAA, 2025)
Wikipedia (kayd)	Maxamed (Carab), mid ka mid ah siddeedda wiil ee Sheekh Isaaq (Wikipedia, Arap, kayd)

Wikipedia waxay leedahay Carab iyo Garxajis waxaa dhaqanka abtirsiinta lagu yiraahdaa "mataano" (isla ilaha). Eeg geedka Isaaq.

Laamaha waaweyn

Abbink wuxuu taxay kooxahan (Abbink 2009, b. 32):

Laan	Kooxaha uu magacaabay
Celi	Maxamed, oo hoostiisa ah Axmed, Muuse iyo Subeer
Cidmaan	lama sheegin
Cabdalle	lama sheegin
Ismaaciil	Muuse, oo hoostiisa ah Gadwein

Wikipedia waxay magacawday saddex laan: Cabdalle Carab, Celi Carab iyo Muuse Celi (Wikipedia, Arap, kayd). ACLED wuxuu calaamadeeyay koox Arab Salah ah, iyo koox Barsuug ah oo Muuse Celi hoos timaada (ACLED 2025). Bog Wikipedia Soomaaliga ah oo Carab ku saabsan lama helin markii boggan la qorayay.

Meesha ay degaan

Ma jiro tirakoob qabiil ahaan Soomaalida u tiriya. ACCORD waxay xustay in Soomaalidu inta badan sheegtaan tiro ka badan inta ay yihiin, "si ay xoog u muujiyaan" (ACCORD, 2009, b. 11).

Meel	Waxa iluhu qoreen
Hargeysa	EUAA waxay dhigtay degmada Axmed Dhagax, iyagoo la deggan Ayuub (EUAA 2025). Wikipedia waxay dhigtay bartamaha iyo koonfur-galbeedka magaalada (Wikipedia, Arap, kayd)
Balligubadle iyo Hawd	Wikipedia waxay leedahay degmada Balligubadle waa dhul Carab, waxayna si ballaaran u degaan Hawd (isla ilaha)
Itoobiya	Waxay magacawday Faafan, Gursum iyo Dhagaxle (isla ilaha)
Togdheer iyo Saaxil	Waxay halkaas dhigtay Cabdalle Carab (isla ilaha)
Bakool	Waxay Muuse Celi dhigtay degmooyinka Rabdhuure iyo Ceel Barde (isla ilaha)

Eeg Waqooyi Galbeed, Togdheer iyo Bakool.

Taariikhda la diiwaangeliyay

1500-meeyadii. Wikipedia waxay leedahay Carab waxay ka mid ahaayeen dagaalyahannada Habar Magaadle ee dagaalladii Imaam Axmed, sida Futuh al-Habasha qoray (Wikipedia, Arap, kayd). Eeg Imaam Axmed iyo Adal (Ingiriisi).
1916. Waxay taxday saddex nin oo Carab ah oo lagu magacaabay liiska Geoffrey Archer ee hoggaamiyeyaasha Daraawiishta (isla ilaha). Eeg Dervish movement (Ingiriisi).
1980-meeyadii. Waxay leedahay Balligubadle waxay ahayd xarunta Dhaqdhaqaaqa Waddaniga Soomaaliyeed (SNM). Waxay leedahay Suldaan Maxamed Suldaan Faarax wuxuu ahaa suldaankii ugu horreeyay ee u ambabaxay Itoobiya oo la shaqeeyay SNM, 1983 (isla ilaha). Eeg xasuuqii Isaaq (Ingiriisi).
1990-meeyadii. Waxay leedahay Carab waxay ahaayeen qabiilkii ugu horreeyay ee oggolaaday inay hubka dhigaan. Waxay sharraxday xaflad ka dhacday garoonka kubadda cagta Hargeysa horraantii 1994 (isla ilaha).
Dad. Wikipedia waxay dadka Carab ku taxday Edna Aadan Ismaaciil (Ingiriisi), Xasan Ciise Jaamac, qadiimiga Saado Mire iyo hoggaamiyihii Al-Shabaab Axmed Cabdi Godane (Ingiriisi) (isla ilaha).

Odayaasha iyo xeerka

Hoggaamiyeyaasha sare ee qabiilada Soomaaliyeed waxay leeyihiin magacyo sida suldaan, ugaas ama issim. Doorkoodu waa "inta badan garsoor iyo matalaad" (UK Home Office, 2019).

Wikipedia waxay leedahay Suldaan Maxamed Suldaan Faarax ayaa Carab ku hoggaamiyay hub-ka-dhigista 1990-meeyadii. Waxay leedahay wiilkiisa, Suldaan Cumar Suldaan Maxamed, ayaa xilka la wareegay 2003, wuxuuna hayay ilaa uu ka geeriyooday 2021 (Wikipedia, Arap, kayd). Eeg xeer, Somali customary law.

Colaadaha dhowaan la diiwaangeliyay

Liiska colaadaha EUAA ee Abriil 2023 ilaa Maarso 2025 kuma magacaabin Carab (EUAA, 2025, qaybta 1.5.1). Wuxuu Carab ku magacaabay oo keliya marka uu sharraxayo meesha qabiiladu ka degaan Hargeysa. Eeg colaadaha qabiilada.

Meesha iluhu ku kala duwan yihiin

Laamaha. Abbink wuxuu taxay Celi, Cidmaan, Cabdalle iyo Ismaaciil. Wikipedia waxay magacawday Cabdalle Carab, Celi Carab iyo Muuse Celi.
Arab Salah. ACLED wuxuu Arab Salah ku calaamadeeyay Isaaq hoostiisa, balse wuxuu kaloo taxay magaca "Darood-Arab Salah". Labadu waxay noqon karaan laba koox oo kala duwan.
Ilaha. Maqaalka Wikipedia ee Carab ilo yar ayuu sheegtaa.