Bangiyada waaweyn iyo suuqyada saamiyada Soomaaliya: Salaam, IBS, Premier, Dahabshil iyo NSES

Si kooban

Dhammaan bangiyadu way joogsadeen markii dowladdu burburtay Janaayo 1991 (Bangiga Dhexe ee Soomaaliya, Taariikhda). Ku dhawaad labaatan sano shirkadaha xawaaladda ayaa qabtay shaqadii bangiyada. Bangiyo gaar ah ayaa bilaabay inay furmaan laga bilaabo 2009. Diiwaanka Bangiga Dhexe wuxuu Nofembar 2026 taxayay 15 bangi oo ruqsad haysta: Agro Bank, Amal Bank, Amana Bank, Bushra Bank, Bulsho Bank, Dahabshiil International Bank, Daryeel Bank, GIB, Idman Bank, IBS Bank, My Bank, Premier Bank, Salaam Bank, Sombank iyo Ziraat Katilim oo Turki ah (Bangiga Dhexe, bangiyada ruqsadda haysta). Bangiyadu wadar ahaan waxay dhammaadkii 2025 haysteen $2.3 bilyan oo hanti ah (Bangiga Dhexe, Warbixinta Sannadlaha 2025). Tirooyinka qaybta, eeg Bangiyada Soomaaliya iyo Bangiga Dhexe ee Soomaaliya.

Salaam Somali Bank

Bog buuxa: Salaam Somali Bank.

• Wuxuu furmay Oktoobar 2009 Muqdisho, laamihiisii ugu horreeyayna waxay ahaayeen Xamarweyne iyo Bakaaraha. Wuxuu isku sheegaa bangigii ugu horreeyay ee ka shaqeeya Soomaaliya tan iyo 1991 (Wikipedia, Salaam Somali Bank).
• 2010 wuxuu daah-furay DEEQTOON, bangi mobile ah oo ku dhisan tiknoolajiyadda Hormuud Telecom. 2009 labada shirkadood waxay aasaaseen Hormuud Salaam Foundation (isla ilahaas; eeg Hormuud Telecom).
• Oktoobar 2014 wuxuu Muqdisho ka furay mashiinnadii lacagta (ATM) ee ugu horreeyay Soomaaliya (BBC, 7 Oktoobar 2014).
• Wuxuu sheegaa 55 laamood, oo 20 ka mid ah ay Muqdisho ku yaalliin (Wikipedia, Salaam Somali Bank).
• Isagoo la shaqaynaya Bangiga Adduunka iyo shirkadda dib-u-caymiska ZEP-RE, wuxuu maamulaa caymis abaareed oo loogu talagalay xoolo-dhaqatada. Maarso 2026 wuxuu ka diiwaangeliyay in ka badan 163,000 xoolo-dhaqato ah, wuxuuna bixiyay $4.5 milyan (Devex, 3 Abriil 2026).
• 2024 wuxuu ku guuleystay abaalmarinta The Banker ee Bangiga Islaamiga ee Sannadka, qaybta caalamiga (The Banker, Islamic Banking Awards 2024).

International Bank of Somalia (IBS)

Bog buuxa: International Bank of Somalia (IBS).

• Waxaa la diiwaangeliyay Luulyo 2013, wuxuuna furmay 11 Oktoobar 2014 Muqdisho, iyadoo Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud ka qayb galay furitaanka. Bloomberg waxay ku warantay inuu yahay amaahiyihii Soomaaliyeed ee ugu horreeyay ee qabsan kara lacag-bixinta shisheeyaha (Bloomberg, 13 Oktoobar 2014; Wikipedia, International Bank of Somalia).
• Waxaa aasaasay ganacsato Soomaaliyeed oo badankood Dubai fadhiya. Maarso 2015 wuxuu dadweynaha u bandhigay $10 milyan oo saamiyo ah, 10 boqolkiiba raasumaalkiisa (isla ilahaas).
• Wuxuu taxaa toddoba laamood oo Muqdisho ah iyo laamo Garoowe, Kismaayo, Boosaaso iyo Baydhabo, wuxuuna bixiyaa kaararka Mastercard iyo Visa (isla ilahaas).

Premier Bank

Bog buuxa: Premier Bank.

Waxaa la diiwaangeliyay 2013, Bangiga Dhexe ayaa ruqsad siiyay 2014, wuxuuna Muqdisho ka furmay 21 Maajo 2015, markaas oo lagu sheegay inuu dalka u keenayo kaarar debit oo badan (Hiiraan Online, 26 Maajo 2015; Wikipedia, Premier Bank).

Dahabshil Bank International

Bog buuxa: Dahabshil Bank International.

Waxaa leh kooxda Dahabshiil, xaruntiisuna waa Hargeysa. Wuxuu Somaliland ku noqday hay'ad si rasmi ah loo aqoonsan yahay horraantii 2009, sannadkaasna wuxuu laantiisii ugu horreysay ka furay Hargeysa. Nofembar 2014 wuxuu amaah ahaan u bixiyay $70 milyan oo maaliyad, xoolo, beero, caafimaad iyo waxbarasho ah (Wikipedia, Dahabshil Bank International, oo soo xiganaysa Reuters, Nofembar 2014). Eeg Dahabshiil.

Amal Bank

Amal Bank wuxuu ku jiraa diiwaanka Bangiga Dhexe ee bangiyada ruqsadda haysta, oo cinwaankiisa ku qoray Garoowe (Bangiga Dhexe, bangiyada ruqsadda haysta). African Business waxay ku xustay bangiyada ugu waaweyn (African Business, Ogosto 2025).

Bangiyada kale ee ruqsadda haysta, eeg Somalia's newer banks iyo MyBank Somalia.

Suuqyada saamiyada

• Somali Stock Exchange (SSE). Suuq gaar ah oo uu aasaasay Golaha Dhaqaalaha Soomaaliyeed (Somali Economic Forum). Waxaa la diiwaangeliyay 24 Maarso 2011, wuxuuna saamiyadiisii ugu horreeyay iibiyay 1 Sebtembar 2015, xafiisyo ku yaal Garoowe, Muqdisho iyo Hargeysa (Wikipedia, Somali Stock Exchange; Hindisaha Suuqyada Saamiyada Waara ee QM, 17 Juun 2019).
• Suuqa Qaranka ee Saamiyada Soomaaliya (NSES). Suuqa rasmiga ah, oo ay taageerayaan Wasaaradda Maaliyadda iyo Bangiga Dhexe, wuxuu Muqdisho ka furmay 19 Juun 2025. Wuxuu qorsheynayaa inuu taxo saamiyo iyo sukuuk (curaarta Islaamiga), isagoo ka bilaabaya shirkadaha isgaarsiinta, bangiyada, hantida ma-guurtada ah iyo tamarta. Agaasimihiisa guud ee ugu horreeyay waa Yaasiin M. Ibar, oo hore u ahaa madaxa Ururka Bangiyada Soomaaliyeed. Wuxuu ka mid yahay sagaal xubnood oo Ururka Suuqyada Saamiyada Bariga Afrika ah (MFW4A; African Capital Markets News, 4 Sebtembar 2025). Febraayo 2026 wuxuu sheegay inuu qorsheynayo inuu ganacsiga bilaabo 2026 (Africa Global Funds, 10 Febraayo 2026). Eeg Maalgashiga Soomaaliya.

Ilaha way kala duwan yihiin

• Bangigii ugu horreeyay tan iyo 1991. Salaam Somali Bank wuxuu sheegaa inuu ahaa kii ugu horreeyay, isagoo Muqdisho ka furmay Oktoobar 2009. Dahabshil Bank International waxaa Somaliland lagu aqoonsaday horraantii 2009, IBS-na Bloomberg waxay 2014 ku tilmaantay amaahiyihii ugu horreeyay ee qabta lacag-bixinta shisheeyaha (Wikipedia, Salaam Somali Bank; Wikipedia, Dahabshil Bank International; Bloomberg).
• First Somali Bank. Bangi magacaas leh, oo uu aasaasay Liibaan Cabdi Cigaal, ayaa lagu tilmaamaa bangigii ganacsi ee ugu horreeyay ee koonfurta Soomaaliya ka furmay tan iyo 1991, Maajo 2012; websaydhkiisu wuxuu xirmay 2016 (Wikipedia, First Somali Bank). Eeg Somali business pioneers.
• Suuqii saamiyada ee ugu horreeyay. NSES waxaa si ballaaran loogu sheegaa suuqa saamiyada "ugu horreeya" ee Soomaaliya, laakiin Somali Stock Exchange oo gaar loo maamulo ayaa saamiyo iibin bilaabay 2015 (MFW4A; Hindisaha SSE ee QM).
• Tirada bangiyada. Warbixinta sannadlaha 2025 ee Bangiga Dhexe waxay tirisaa 13 bangi oo maxalli ah iyo 1 laan shisheeye; diiwaankiisu wuxuu Nofembar 2026 taxayaa 15 bangi (Bangiga Dhexe, Warbixinta Sannadlaha 2025; Bangiga Dhexe, bangiyada ruqsadda haysta).
• Hormuud Salaam Foundation. Sannadka la aasaasay waxaa Wikipedia ku qoran 2009, laakiin maqaal la maalgeliyay oo ku jira The EastAfrican wuxuu leeyahay 2013 (Wikipedia, Salaam Somali Bank; The EastAfrican).