Lontano da Mogadiscio (1994), Shirin Ramzanali Fazel: Muqdisho Meel Ka Fog

Buugga

Lontano da Mogadiscio (Talyaani: "Muqdisho Meel Ka Fog") waa buug taariikh-nololeed ah oo ay qortay Shirin Ramzanali Fazel. Markii ugu horraysay waxaa Rome ku daabacay daabacaha yar ee Datanews 1994, waxaana dib loo daabacay 1999. 2013 daabacaha Milan ee Laurana wuxuu soo saaray daabacaad la ballaariyay oo dib loo eegay, Talyaani iyo Ingiriisiba ah, oo uu hordhac u qoray aqoonyahanka Simone Brioni; 2016-na waxaa soo baxay daabacaad Ingiriisi ah, Far from Mogadishu (Simone Brioni, 2013; Geeska, 2025).

Qoraaga

Fazel waxay ku dhalatay Muqdisho 1953, hooyo Soomaali ah iyo aabbe Baakistaani ah, xilligii Talyaanigu Soomaaliya u maamulayay wakaalad Qaramada Midoobay. Waxay dhigatay dugsiyo dhexe iyo sare oo si toos ah looga maamulayay Rome, waxbarashada Talyaaniga, Talyaaniguna wuxuu ahaa luqaddii ugu horraysay ee ay dugsiga ku baratay. 1970 waxay guursatay nin Talyaani ah, 1971-na waxay u guurtay Novara oo waqooyiga Talyaaniga ah. Brioni wuxuu xusay in afgambigii 1969 kaddib dowladda cusub ay amartay in dadka aan haysan baasaboor Soomaaliyeed ay dalka ka baxaan, Fazel-na, maadaama aabbeheed Baakistaani ahaa, aysan haysan. Markii dambe waxay maamushay maqaayad Kenya ku taal 1996 ilaa 2004, 2010-na waxay u guurtay Birmingham oo Ingiriiska ah, halkaas oo ay ka bilowday inay Ingiriisi wax ku qorto (Simone Brioni; Geeska). Sannadihii wakaaladda waxaa lagu sharxay Wakaaladdii QM, 1950 ilaa 1960.

Waxa uu xusuusto

Buuggu wuxuu xusuusanayaa Muqdisho dhaqammo badan ay is-garab ku noolaayeen. Fazel waxay xusuusataa inay dugsiga ku baratay Garibaldi iyo Mazzini, oo ay ku kortay filimada, heesaha, cuntada iyo suugaanta Talyaaniga. Wuxuu sharxayaa nolosheedii haweeney madow ah oo ku nool magaalooyin yaryar oo waqooyiga Talyaaniga ah, Novara 1971 ilaa 1976 iyo markii dambe agagaarka Vicenza, ka hor socdaalka ballaaran ee Afrikaanka ee meelahaas. Wuxuu ku dhammaanayaa murugo: Fazel waxay joogtay Talyaaniga markii dagaalku qarxay 1991, waxayna qortay in arkidda magaaladeeda oo la duqeeyay oo burbur noqotay ay la mid ahayd in aqoonsigeeda laga qaaday (Simone Brioni). Fazel waxay sheegtay inay qayb ahaan u qortay maxaa yeelay ma aqbali karin sida warbaahintu dagaalka u soo bandhigaysay, waxayna doonaysay inay diiwaangeliso noloshii hore ee magaalada (Geeska). Eeg Muqdisho iyo Soomaalida Talyaaniga.

Kaalintiisa suugaanta Talyaaniga

Brioni wuxuu ku tiriyaa, iyo laba shaqo oo 1992 iyo 1993 ay qoreen haween asal ahaan Eritrean iyo Itoobiyaan ah, buugaagtii ugu horreeyay ee taariikhda gumeysiga Talyaaniga ka sheekeeya aragtida kuwii la gumeystay, iyo sheekooyinkii ugu horreeyay ee socdaalka ee Talyaaniga lagu qoro iyadoon lahayn qoraa-wehel Talyaani ah. Wuxuu ku tilmaamay "door aasaasi ah" oo uu ka qaatay sida Talyaanigu u sawirto taariikhdiisa gumeysi. Qorayaal Talyaani ah oo dambe ayaa isla taariikhdaas qaaday, oo ay ka mid yihiin Cristina Ali Farah iyo Igiaba Scego, oo Fazel ku tilmaantay tusaale dhiirri-geliyay jiil cusub oo qorayaal soo-galooti ah (Simone Brioni). Sheekooyinka labadooduba waxay ku jiraan boggan: Madre piccola iyo Adua.

Nuruddin Faarax wuxuu buugga ku ammaanay sheekadiisa Links, halkaas oo jilaha ugu muhiimsan, Jeebleh, uu akhriyo una aqoonsado Fazel inay tahay qofkii ugu horreeyay ee buug ka qora dagaalka sokeeye aragti Soomaaliyeed (Simone Brioni; Geeska).