Kaarka aqoonsiga qaranka (NIRA): sida loo diiwaangeliyo iyo sababta loogu baahan yahay

Waa maxay aqoonsiga qaranka Soomaaliyeed?

Waa kaarkii ugu horreeyay ee aqoonsi qaran tan iyo markii dowladdii dhexe burburtay 1991. Hay'adda Aqoonsiga iyo Diiwaangelinta Qaranka (NIRA) waxaa lagu dhisay Sharciga Aqoonsiga iyo Diiwaangelinta, Xeerka Lr. 009 ee Maarso 2023 (EUAA, Somalia: Displacement in Mogadishu, Juun 2026, qaybta 4.1). NIRA si rasmi ah ayaa loo daah-furay 16 Sebtembar 2023 (Dawan Africa, 19 Sebtembar 2026).

Qof kasta wuxuu helaa lambar aqoonsi qaran oo gaar ah oo 11 god ah, oo Af-Soomaali loogu yeero Tirsi Aqoonsi. Nidaamku wuxuu isticmaalaa faraha iyo aqoonsiga wejiga (EUAA 2026, 4.1). Aqoonsigu wuxuu yimaadaa saddex qaab: kaar la taabto, boorso dhijitaal ah oo la yiraahdo eAqoonsi, iyo shahaado la daabici karo oo leh QR code (isla ilahaas).

Maxaad ugu baahan tahay?

Kaarku wuxuu noqonayaa furaha adeegyo kale:

• Baasaboorka: laga bilaabo 1 Sebtembar 2025, qof kasta oo baasaboor codsanaya waa inuu marka hore haystaa kaarka (Hay'adda Socdaalka iyo Jinsiyadda, 6 Agoosto 2025). Eeg Baasaboorka Soomaaliya.
• Safarka iyo gaadiidka: dowladdu safarka gudaha waxay ku xirtay aqoonsiga qaranka Agoosto 2025 (AllAfrica, 8 Agoosto 2025).
• Adeegyada dowladda: Waqooyi Bari waxay aqoonsiga ka dhigtay qasab adeegyadeeda Maarso 2026 (EUAA 2026, 4.2, oo soo xigtay Dawan Africa, 17 Maarso 2026).
• Mushaharka: dowladdu waxay qorsheynaysaa inay liiska mushaharka shaqaalaheeda ku xirto aqoonsiga qaranka dhammaadka 2027 (Dawan Africa).

Sidee loo diiwaangeliyaa?

1. Tag xarun diiwaangelin adigoo jooga. Qof kasta wuu is diiwaangelin karaa (EUAA 2026, 4.1).
2. Tus warqad haddii aad haysato: baasaboor, liisanka darawalnimada, shahaadada dhalashada ama shahaadada dugsiga (isla ilahaas). Bogga adeegga dowladdu wuxuu weydiinayaa baasaboor ama shahaadada dhalashada (somalia.gov.so, kaarka aqoonsiga qaranka).
3. Bixi xogtaada bayoometrigga: faraha iyo sawir dhijitaal ah.
4. Qaado lambarkaaga, kadibna kaarka, aqoonsiga dhijitaalka ah ama shahaadada la daabici karo.

Haddii aadan waraaqo haysan, markhaati horay u diiwaangashan ayaa kuu dammaanad qaadi kara. Markhaatiyaashu waa inay noqdaan dad la aamini karo, sida shaqaalaha dowladda ama hoggaamiyeyaasha bulshada. Odayaasha dammaanadda qaada waxaa la sheegay in laga doonayo inay Wasaaradda Arrimaha Gudaha iska diiwaangeliyaan (EUAA 2026, 4.1). Arrintani waxay ugu muhiimsan tahay qoysaska barakacayaasha ah. Iyaga ayaa haysta waraaqaha ugu yar iyo odayaasha diiwaangashan ee ugu yar (isla ilahaas, oo soo xigtay Warbixinta Natiijooyinka Sannadlaha ah ee UNHCR Soomaaliya 2024).

Lacag ma ku kacaa?

Laga bilaabo 1 Abriil 2026, diiwaangelinta iyo kaarka la taabtoba waxay ahaayeen bilaash (EUAA 2026, 4.1, oo soo xigtay kooxda Bangiga Adduunka ee taageerta NIRA). NIRA waxay ku dhawaaqday in lacag la qaadi doono 31 Oktoobar 2025 kadib, kadibna waxay kordhisay muddada bilaashka ah (Dawan Africa). Hagaha adeegyada dowladdu wuxuu qorayaa lacag dhan US$5 oo lagu bixiyo lacagta moobilka (somalia.gov.so). Xaruntaada weydii xeerka maanta shaqeeya.

Xaggee laga diiwaangelin karaa?

• Gudaha Soomaaliya: Nofembar 2025 xarumaha NIRA waxay ka shaqaynayeen Banaadir, Koonfur Galbeed, Hirshabeelle iyo Galmudug. Maarso 2026 waxay ka furmeen Waqooyi Bari, oo ay ku jiraan Laascaanood, Buuhoodle iyo Xudun (EUAA 2026, 4.2). Waqtigaas NIRA weli kama shaqaynayn Soomaaliland, Puntland iyo Jubbaland (isla ilahaas).
• Muqdisho: olole diiwaangelin ballaaran ayaa bilaabmay 18 Agoosto 2025 degmooyinka Shangaani iyo Boondheere. Hadafku wuxuu ahaa dhammaan 3.5 milyan ee dadka magaalada deggan (isla ilahaas, oo soo xigtay Bangiga Adduunka).
• Dibadda: adeegyada aqoonsiga waxaa laga helayay 31 safaaradood oo Soomaaliyeed Sebtembar 2026, sida uu sheegay Agaasimaha Guud ee NIRA (Dawan Africa, 19 Sebtembar 2026). Waxaa ka mid ah Nayroobi iyo Pretoria (SONNA, Nayroobi; SONNA, Pretoria). Mareykanka, baasaboorka iyo aqoonsiga hal mar ayaa ballan loo qabsadaa (Safaaradda Soomaaliya, Mareykan).
• Xarumaha baasaboorka: aqoonsiga waxaad iska diiwaangelin kartaa xarumaha adeegga baasaboorka (Dawan Africa, 2 Luulyo 2026).

Immisa qof ayaa is diiwaangeliyay?

• Nofembar 2025: in ka badan 1 milyan oo aqoonsi ayaa dalka oo dhan laga bixiyay (EUAA 2026, 4.2, oo soo xigtay Somali Dispatch).
• 31 Maarso 2026: qiyaastii 700,000 kaar oo la taabto ayaa la bixiyay, intooda badan Muqdisho. In ka badan 600,000 diiwaangelin oo kale ayaa sugayay hubinta in aysan laba jeer is diiwaangelin (isla ilahaas, oo soo xigtay Bangiga Adduunka).
• Sebtembar 2026: in ka badan 1.5 milyan ayaa is diiwaangeliyay, sida uu sheegay Agaasimaha Guud ee NIRA Cabdiwali Cali Cabdulle Timacadde (Abduwali Ali Abdulle Timacadde) (Dawan Africa, 19 Sebtembar 2026).
• Kharashka loogu baahan yahay qof kasta: barnaamijku wuxuu u baahan yahay qiyaastii US$125 milyan si muwaadin kasta loo gaaro (Biometric Update, Janaayo 2026).

Bogag la xiriira

• Baasaboorka Soomaaliya
• Diiwaanka dhalashada
• Waraaqaha iyo xaaladda qaxootiga
• Maxaa Soomaali badan dhalashadoodu 1da Janaayo u tahay?

Ilaha

1. EUAA. Somalia: Displacement in Mogadishu, Juun 2026, qaybta 4.1 "Application process and identity verification". euaa.europa.eu. La hubiyay 12 Nofembar 2026.
2. EUAA. Isla warbixinta, qaybta 4.2 "Cards issued and NIRA offices". euaa.europa.eu. La hubiyay 12 Nofembar 2026.
3. Hay'adda Socdaalka iyo Jinsiyadda. "National ID card required for passport applications", 6 Agoosto 2025. immigration.gov.so. La hubiyay 12 Nofembar 2026.
4. Dowladda Federaalka Soomaaliya. Kaarka aqoonsiga qaranka (hagaha adeegyada). somalia.gov.so. La hubiyay 12 Nofembar 2026.
5. Dawan Africa. "Somalia registers 1.5 million citizens in three years", 19 Sebtembar 2026. dawan.africa. La hubiyay 12 Nofembar 2026.
6. Dawan Africa. "Somalia extends free ID registration". dawan.africa. La hubiyay 12 Nofembar 2026.
7. Biometric Update. "Somalia requires $125M to fully implement national digital ID system", Janaayo 2026. biometricupdate.com. La hubiyay 12 Nofembar 2026.
8. Safaaradda Soomaaliya, Washington DC. Baasaboorada. usa.mfa.gov.so. La hubiyay 12 Nofembar 2026.