Reer Aw Xasan (Reer Aw Hassan)

Magaca iyo abtirsiinta

Reer macnaheedu waa "dadka" ama "qoyska", Aw-na waa magac sharaf oo culimada iyo odayaasha loo yeero. Sidaas darteed Reer Aw Xasan macnaheedu waa "dadka Aw Xasan". Ilaha waxay magacan u isticmaalaan kooxo kala duwan, oo ku jira qoysas kala duwan.

Il	Kooxda ay ku tilmaanto Reer Aw Xasan ama Aw Hassan
Wikipedia Soomaaliga (kayd)	"Beel ka mid ah beelaha Soomaaliyeed", oo caan ku ah hoggaanka diinta, cilmiga iyo adeegga bulshada. Qoyska qabiilka ma sheegin (Wikipedia Soomaaliga, Reer Aw Xasan, kayd)
ACLED 2025	Daarood > Mareexaan > Reer Aw Hassan, iyo Hawiye > Habar Gidir > Reer Aw Hassan (ACLED, Sebtembar 2025)
Abbink 2009	Hawiye > Bah Girei > Gurgate > Sheikhaal > Aw Hassan (Abbink, The Total Somali Clan Genealogy, 2009, b. 27)
EUAA 2025	"Reer Aw Hassan/Marehan (Darood)", Luuq, Gedo (EUAA, 2025, qaybta 1.5.1)
EASO 2021	"Reer Aw Hassan (Ashraf)" ee Hiiraan, iyo "Reer Hassan (Ashraf)" oo lagu taxay kooxaha yaryar ee gobolka (EASO, 2021)

Eeg Asharaaf, Mareexaan iyo Daarood, Hawiye iyo geedka qabiilada.

Laamaha waaweyn

Wikipedia Soomaaliga waxay leedahay beeshu waxay u kala baxdaa laba farac oo waaweyn (Wikipedia Soomaaliga, kayd):

Reer Aw Saacid: Reer Aw Xuuriye, Reer Aw Kheyre, Reer Aw Hilowle iyo Maxamed Aw Saacid.
Reer Aw Nuur: Reer Aw Mahdi, Reer Aw Cilmi iyo Reer Udgoone.

ACLED wuxuu bixiyaa magacii hore "Marehan Reer Aw Hassan" iyo "Habar Gedir-Reer Aw Hassan" (ACLED, Sebtembar 2025). Abbink wuxuu Aw Hassan ku taxay jilibyada Sheikhaal, oo ay la socdaan Lobogay, Aw Qudhub, Gandershe, Martile iyo Reer Fiqi Omar (Abbink 2009, b. 27).

Meesha ay degaan

Ma jiro tirakoob qabiil ahaan Soomaalida u tiriya. ACCORD waxay xustay in Soomaalidu inta badan sheegtaan tiro ka badan inta ay yihiin, "si ay xoog u muujiyaan" (ACCORD, 2009, b. 11).

Koox	Meelaha iluhu sheegeen
Reer Aw Saacid (Wikipedia Soomaaliga)	Shabeellaha Hoose, gaar ahaan Qoryooley iyo Afgooye; waqooyi-bari Kenya, Mandheera iyo Qalaaliyow (Wikipedia Soomaaliga, kayd)
Reer Aw Nuur (Wikipedia Soomaaliga)	Beledweyne iyo qaybo kale oo Hiiraan ah; Feerfeer iyo Deegaanka Soomaalida ee Itoobiya; Shabeellaha Hoose, Jubbaland, Banaadir iyo Kenya (isla ilaha)
Reer Aw Hassan/Mareexaan (EUAA)	Degmada Luuq, gobolka Gedo (EUAA, 2025)

Taariikhda la diiwaangeliyay

Wikipedia Soomaaliga waxay leedahay beeshu "taariikh ahaan waxay caan ku ahayd soo saarista culumo, macallimiin iyo hoggaamiyeyaal bulsho", oo door ka qaatay fidinta diinta iyo horumarinta waxbarashada (Wikipedia Soomaaliga, kayd). Eeg Quran schools and religious learning.

Laanta Mareexaan, EUAA waxay ka diiwaangelisay colaadda Luuq ee 2023 ilaa 2025, oo hoos ku qoran.

Odayaasha iyo xeerka

Hoggaamiyeyaasha sare ee qabiilada Soomaaliyeed waxay leeyihiin magacyo sida suldaan, ugaas ama issim. Doorkoodu waa "inta badan garsoor iyo matalaad". Heer hoose, odayaashu waxay xalliyaan khilaafaadka, waxayna maamulaan dhulka iyo biyaha la wadaago (UK Home Office, 2019). Magaca Aw laftiisu wuxuu muujinayaa xiriirka culimada. Eeg xeer, Somali customary law.

Colaadaha dhowaan la diiwaangeliyay

EUAA waxay taxday colaadaha qabiilada Abriil 2023 ilaa Maarso 2025, iyadoo isticmaashay xogta ACLED (EUAA, 2025, qaybta 1.5.1):

Reer Aw Hassan/Mareexaan (Daarood) iyo Gabaweyn (Raxanweyn) iyo Macallin Weyne (Raxanweyn), Luuq, Gedo.

EUAA waxay qortay in degmada Luuq ay dhowaan noqotay "xarunta colaadaha qabiilada", oo ay keeneen dhulka, maamulka iyo kheyraadka. Colaaddu waxay keentay tobanaan dhimasho, waxaana la sheegay inay barakicisay in ka badan 40,000 qof, inkastoo tirooyinka saxda ah lagu muransan yahay (isla ilaha). Warbixin hore oo EASO ah waxay Hiiraan ka taxday khilaaf dhul oo u dhexeeya Xawaadle (Hawiye) iyo "Reer Aw Hassan (Ashraf)". Waxay leedahay colaaddu waxay dishay 16 qof bishii Juun 2020 (EASO, 2021).

Eeg colaadaha qabiilada.

Meesha iluhu ku kala duwan yihiin

Kooxdee? Wikipedia Soomaaliga ma sheegin qoyska qabiilka. ACLED wuxuu magacan ku qoray laba qoys, Daarood (Mareexaan) iyo Hawiye (Habar Gidir). Abbink wuxuu Aw Hassan dhigay Sheekhaal. EASO waxay kooxda Hiiraan ku tilmaantay Ashraf.
Laamaha. Reer Aw Saacid iyo Reer Aw Nuur waxay ka yimaadeen Wikipedia Soomaaliga oo keliya, oo ah il kayd ah.