Soomaaliya iyo Kuuba

Sidee bay Soomaaliya iyo Kuuba maanta u xiriiraan?

Xiriirka labada dowladood ee maanta kuma qorna ilaha boggan loo helay. Diiwaanku wuxuu daboolayaa 1970-meeyadii, markii ay dhow ahaayeen, iyo jaridda xiriirka Nofembar 1977 (Wikipedia, Dagaalkii Ogaadeenya).

Goorma ayuu xiriirku bilaabmay?

Soomaaliya iyo Kuuba waxay xiriir diblomaasiyadeed yeesheen 19 Luulyo 1972, sida ay sheegtay taariikh-xusuus siyaasadda dibadda Kuuba oo Wikipedia tixraacday (Wikipedia, Xiriirka dibadda Soomaaliya).

Ganacsigu ka hor ayuu bilaabmay. Kaddib inqilaabkii Oktoobar 1969, Maraykanku wuxuu joojiyay gargaarkii Soomaaliya sababtoo ah maraakiib calanka Soomaaliya sitay ayaa la ganacsanayay Waqooyiga Fiyetnaam iyo Kuuba, taas oo sharciga Maraykanku mamnuucay (Daraasad Wasaaradda Arrimaha Dibadda Maraykanka, 6 Luulyo 1973, FRUS dukumenti 91). Juun 1973 safiirka Soomaaliya ee Washington, Cabdullaahi Addow, wuxuu sheegay in "arrimaha Fiyetnaam iyo Kuuba" la xallin karo si gargaarku u soo laabto (Wada-hadal, 11 Juun 1973, FRUS dukumenti 90).

Maxay Kuuba ka qabatay Soomaaliya 1970-meeyadii?

Tababarka jabhadaha, 1973: wafdi Kuuban ah ayaa Soomaaliya yimid badhtamihii Abriil 1973, wuxuuna ogolaaday inuu la-taliyayaal dhexdhexaad-milateri u diro marxaladda ugu dambaysa ee tababarka xeryaha Soomaaliya (FRUS dukumenti 91). Ku dhowaad 1,600 tababarte ayaa hal goob la isugu keenayay si ay u sugaan.
Horumarin, 1975: safaaradda Maraykanka ee Muqdisho waxay sheegtay in Kuubaan, Jarmal Bari, Waqooyi Kuuriyaan, Jeeg iyo Bulgaariyaan ay Midowga Soofiyeeti ka caawinayeen "isbeddelka hantiwadaagga" Soomaaliya (Taar safaaradda Maraykanka, 3 Sebtembar 1975, FRUS dukumenti 145).
Hay'adaha amniga, 1976: safaaraddu waxay qortay in Soofiyeedka, Kuubaanka iyo Jarmalka Bari ay caawiyeen abaabulka booliska sirdoonka iyo maleeshiyada (Warqad safaaradda Maraykanka, 25 Nofembar 1976, FRUS dukumenti 168).
Hawlgallada Ogaadeenya, horraantii 1977: warqad Aqalka Cad ah ayaa xustay in Kuubaan Soomaaliya joogay qaarkood ay "Soomaalida ka caawinayeen hawlgallo jabhadeed oo Itoobiya gudaheeda ah" (Warqad Brzezinski, 1977, FRUS 1977–1980, dukumenti 7).

Deeqo waxbarasho oo Kuuba siisay ardayda Soomaaliyeed xilligaas kuma qorna ilaha la helay.

Maxaa isbeddelay 1977?

Horraantii 1977 Fidel Castro wuxuu isku dayay inuu isu keeno hoggaamiyeyaasha Itoobiya iyo Soomaaliya (FRUS dukumenti 7). Diiwaanka Maraykanku wuxuu sheegay in dadaalkaasi "u muuqdo inuu fashilmay" iyo in Castro u arkay dhinaca Soomaaliga mid ka xiiso badan dhulka intii hantiwadaagga.

Agoosto 1977 ciidamada Soomaaliyeed iyo jabhaduhu waxay haysteen ku dhowaad saddex meelood laba meel Ogaadeenya, Kuubana waxay taageertay Itoobiya (Diiwaanka Maraykanka, 3 Agoosto 1977, FRUS dukumenti 25). Nofembar 1977 dowladaha reer galbeedku waxay tiriyeen ku dhowaad 400 la-taliye milateri oo Kuuban ah oo Itoobiya jooga (Warqad Vance, 12 Nofembar 1977, FRUS dukumenti 34). 13 Nofembar 1977 Soomaaliya waxay joojisay heshiiskii Midowga Soofiyeeti, waxayna amartay in la-taliyayaasha Soofiyeedku baxaan (FRUS dukumenti 45). Isla maalintaas waxay jartay xiriirka diblomaasiyadeed ee Kuuba (Wikipedia, Dagaalkii Ogaadeenya).

23 Febraayo 1978 ku dhowaad 10,000 Kuubaan ah ayaa Itoobiya joogay, oo ay ku jiraan guuto lugta farsamaysan iyo ilaa 40 duuliye (Shirka Golaha Amniga Qaranka Maraykanka, FRUS dukumenti 62). Raúl Castro wuxuu Moscow u sheegay in ciidamada Kuubaanku aysan geli doonin dhulka Soomaaliya, sida uu safiirka Soofiyeedka Anatoly Dobrynin sheegay 14 Febraayo 1978 (FRUS dukumenti 56).

Yaa dhisay, yaase jaray xiriirka?

Siyaad Barre, Madaxweynaha Soomaaliya, wuxuu hoggaaminayay dowladdii qaadatay caawimaadda Kuuba, kaddibna xiriirka jartay (FRUS dukumenti 7).
Fidel Castro, Madaxweynaha Kuuba, wuxuu 1977 isku dayay inuu Soomaaliya iyo Itoobiya heshiisiiyo (FRUS dukumenti 7).
Raúl Castro, ku-xigeenka koowaad ee madaxweynaha Kuuba, ayaa 1978 Moscow siiyay ballanqaadka dhulka Soomaaliya (FRUS dukumenti 56).
Cabdullaahi Addow, safiirka Soomaaliya ee Maraykanka, ayaa 1973 arrinta maraakiibta Kuuba kala hadlay saraakiisha Maraykanka (FRUS dukumenti 90).

Heshiisyo noocee ah ayay saxeexeen?

19 Luulyo 1972: xiriir diblomaasiyadeed (Wikipedia).
Abriil 1973: ballanqaad Kuuba ah oo la-taliyayaal dhexdhexaad-milateri ah (FRUS dukumenti 91).

Intee ayay ganacsadaan?

UN Comtrade kuma hayo ganacsi labada dal ah sannadihii u dambeeyay; Kuuba iyo Soomaaliya xogtooda uma gudbiyaan (UN Comtrade, 2022).

Amniga maxaa ka jira?

Doorka milateri ee Kuuba wuxuu ahaa 1970-meeyadii: la-taliyayaal Soomaaliya jooga ilaa 1977, kaddibna ciidamo dagaal oo Itoobiya la jira 1977 iyo 1978 (FRUS dukumenti 91; FRUS dukumenti 62). Janaayo 1980 warbixin CIA ah ayaa sheegtay in Kuuba go'aansatay inay ciidamadeeda Itoobiya ku haysato sababtoo ah waxay filaysay in Maraykanku saldhig ka helo Berbera (CIA, 24 Janaayo 1980, FRUS dukumenti 100). Eeg Ciidamada shisheeye ee Soomaaliya.

Ma jireen khilaafaad?

Dagaalkii Ogaadeenya ayaa ahaa khilaafka ugu weyn. Abriil 1978, kaddib isku day inqilaab, Siyaad Barre wuxuu eedeeyay Midowga Soofiyeeti iyo Kuuba, wuxuuna ugu yeeray "gumeystayaal cusub" (Wikipedia, Jamhuuriyadda Dimuqraadiga Soomaaliya).