Soomaaliya iyo Jaamacadda Carabta

Sidee bay maanta u xiriiraan Soomaaliya iyo Jaamacadda Carabta?

Soomaaliya waa xubin Jaamacadda Dowladaha Carabta. Markii Israa'iil aqoonsatay Somaliland December 2025, Xoghayaha Guud Axmed Abuul Qeyd wuxuu tallaabadaas ku tilmaamay "jebin cad oo sharciga caalamiga ah" (Anadolu, 26 December 2025).

29 December 2025, Golaha Ammaanka QM, ergeyga Jaamacadda Carabta Maajid Cabdulfataax Cabdulcasiis wuxuu ku hadlay magaca 22-ka xubnood, wuxuuna diiday tallaabo kasta oo aqoonsigan ka dhalata oo loogu talagalay barakicinta Falastiiniyiinta (Al Jazeera, 30 December 2025).

Goorma ayay Soomaaliya ku biirtay?

Soomaaliya waxay ku biirtay 1974, waxayna noqotay xubintii ugu horreysay oo aan Carab ahayn (Maktabadda Koongaraska Mareykanka). Daraasaddu waxay ku xirtay xiriirka dhaqan, diin iyo ganacsi ee muddada dheer la lahaa Jasiiradda Carabta, iyo sida Soomaalidu isula mid u arkaan Carabta (isla ilo).

Sidee bay xiriirka Carabtu u saameeyeen Soomaaliya ka hor 1991?

(Maktabadda Koongaraska):

1970-meeyadii: Soomaaliya waxay taageertay dalalka Carabta ee ka soo horjeeday siyaasadda Mareykanka, sida Aljeeriya, Ciraaq iyo Liibiya.
Dagaalkii Ogaadeenya kadib: dowladda Siyaad Barre waxay u dhowaatay Masar iyo Sacuudiga, labaduba waxay bixiyeen gargaar milatari.
1981 ilaa 1985: Soomaaliya waxay xiriirka u jartay Liibiya, iyadoo ku eedaysay Qadaafi inuu taageeray SSDF iyo SNM; xiriirka waxaa la soo celiyay 1985.
1980-meeyadii: Soomaaliya waxay si sii kordheysa ugu tiirsanaatay gargaarka Kuwayt, Qadar, Sacuudiga iyo Imaaraadka.
1990: Soomaaliya waxay la safatay isbahaysigii Mareykanku hoggaaminayay ee ka dhanka ahaa Ciraaq kadib duullaankii Kuwayt. Qadar waxay joojisay bixinta deynteeda, Sacuudiguna wuxuu bixiyay deeq US$70 milyan ah iyo shidaal jaban.

Maxay Soomaaliya ku leedahay amaah-bixiyeyaasha Carabta?

Wasaaradda Maaliyadda waxay dhammaadkii 2025 diiwaangelisay (Wasaaradda Maaliyadda, Warbixinta Deynta 2025):

Sanduuqa Carabta ee Horumarinta Dhaqaalaha iyo Bulshada: US$206.30 milyan (US$131.07 milyan waa dulsaar aan la bixin).
Sanduuqa Lacagta Carabta: US$201.97 milyan.
Sanduuqa Abu Dhabi: US$267.81 milyan.
Sanduuqa Kuwayt: US$123.88 milyan.
Sanduuqa Sacuudiga: US$117.31 milyan.
Ciraaq: US$227.12 milyan. Liibiya: US$46.97 milyan.

Tallaabooyinka la qaaday (isla ilo):

11 February 2025: heshiis dib-u-habeyn ah oo lala galay Sanduuqa Abu Dhabi, 40 sano, 16 sano oo nasasho ah.
9 April 2025: heshiis 20 sano ah oo lala galay Sanduuqa Lacagta Carabta, dulsaar la'aan.
8 February 2026: Aljeeriya waxay qoraal ku xaqiijisay inay deynteeda cafisay.

Kooxda Isku-duwidda Carabta waxay ka mid ahayd deyn-bixiyeyaashii cafiyay deynta 2023 (IMF, 23/438). Eeg Deynta iyo cafiska deynta.

Sidee bay Jaamacaddu ula macaamishaa Somaliland?

Jaamacaddu waxay Somaliland u aragtaa qayb ka mid ah Soomaaliya. December 2025 waxay aqoonsiyada hal-dhinac ah ku tilmaantay "faragelin aan la aqbali karin oo arrimaha gudaha Soomaaliya ah" (Anadolu). Golaha Iskaashiga Khaliijka, oo uu Xoghayihiisa Guud yahay Jaasim Albudaywi, ayaa isna isla maalintaas bayaan soo saaray (isla ilo).