Dadka
Cabdullaahi Ciise Maxamuud (Abdullahi Issa)
Cabdullaahi Ciise Maxamuud (1921–1988) wuxuu ahaa Soomaaligii ugu horreeyay ee madax dowladeed noqda. Wuxuu hoggaaminayay dowladdii dhulka wakaaladda Soomaaliya 1956 ilaa 1960. Intaas ka hor wuxuu ahaa xoghayaha guud ee Leegada Dhallinyarada Soomaaliyeed, wuxuuna Qaramada Midoobay ka hor dooday madax-bannaanida Soomaaliyeed.
Waa kuma?
Cabdullaahi Ciise Maxamuud wuxuu ahaa Soomaaligii ugu horreeyay ee hoggaamiya dowlad Soomaaliyeed. Wuxuu ahaa Ra'iisul Wasaaraha dhulka wakaaladda ee Soomaaliya, oo maamul Talyaani iyo kormeer Qaramada Midoobay ku hoos jiray, 1956 ilaa 1960 (Castagno, Historical Dictionary of Somalia, 1975, "Abdullahi Issa Mohamud"). Intaas ka hor wuxuu ahaa codka ugu weyn ee Leegada Dhallinyarada Soomaaliyeed ee caalamka.
Noloshiisii hore
Ilaha ayaa ku kala duwan meesha uu ku dhashay. Wikipedia waxay leedahay wuxuu dhashay 1921 Afgooye (Wikipedia, Abdullahi Issa). Qaamuuska Castagno wuxuu leeyahay wuxuu dhashay 1922 gobolka Mudug (Castagno 1975). Naanaystiisu waxay ahayd "Bidaar".
Wuxuu dhigtay dugsi Quraan iyo dugsi hoose oo Muqdisho ah. Lix iyo toban jir ayuu u guuray Marka, halkaas oo uu karraani boosto ka ahaa 1939 ilaa 1941 (Wikipedia). Kadib wuxuu ka shaqeeyay Waaxda Arrimaha Dhaqaalaha ee Muqdisho, 1941 kadibna wuxuu galay ganacsi (Castagno 1975).
Codka Leegada
Wuxuu ku biiray Leegada Dhallinyarada Soomaaliyeed sannadihii hore. Wuxuu ahaa xoghayaheeda guud 1947 ilaa 1954 (Castagno 1975). Wuxuu Leegada u hadlay guddigii Afarta Quwadood ee yimid 1948, kadibna Qaramada Midoobay dabayaaqadii 1940-meeyadii iyo horraantii 1950-meeyadii (isla ishaas). 1950 ilaa 1954 wuxuu Leegada ka metelay Golaha Wakaaladda ee Qaramada Midoobay (Wikipedia).
Shaqadani waxay lahayd miisaan. Qaramada Midoobay waxay 1949 go'aamisay in xukunka Talyaanigu socdo toban sano oo keliya, kuna dhammaado madax-bannaani 1960. Eeg Wakaaladda Qaramada Midoobay, 1950 ilaa 1960.
Ra'iisul Wasaare, 1956 ilaa 1960
Doorashooyinkii 1956 kadib, waxaa laga codsaday inuu sameeyo dowladdii Soomaaliyeed ee ugu horreysay ee dhulka (Wikipedia). Doorashooyinkii 1959 kadib mar kale ayaa la ansixiyay. Mararka qaarkood wuxuu sidoo kale hayay xilalka arrimaha dibadda, arrimaha gudaha iyo caddaaladda (isla ishaas). Dowladdiisu waxay diyaarisay wareejinta madax-bannaanida buuxda ee 1 Luulyo 1960.
Madax-bannaanida kadib
Dowladihii 1960 kadib wuxuu ka ahaa Wasiirka Arrimaha Dibadda, wuxuuna ka qayb galay shirarka Qaramada Midoobay iyo Afrika (Wikipedia). 1964 waxaa loo doortay Golaha Qaranka isagoo ka socda Beledweyne (isla ishaas).
Markii ciidanku xukunka la wareegay Oktoobar 1969, waa la xiray ilaa 1973 (Castagno 1975). 1974 dowladdii cusbayd waxay u magacawday safiirka Iswiidhan. Xilkaas wuxuu hayay ilaa horraantii 1983, kadibna hawlgab ayuu noqday (Wikipedia).
Sannadihiisii ugu dambeeyay wuxuu ku noolaa Rooma, halkaasna wuxuu ku dhintay Maarso 1988. Waxaa loo soo celiyay Muqdisho si loogu aaso (isla ishaas).
Kooban
Madaxii dowladeed ee Soomaaliyeed ee ugu horreeyay, Ra'iisul Wasaaraha dhulka wakaaladda 1956 ilaa 1960.
Ilaha
- Castagno, Historical Dictionary of Somalia, 1975, "Abdullahi Issa Mohamud" · archive.org
- Wikipedia, Abdullahi Issa · en.wikipedia.org