Taariikhda
Doorashadii madaxtinimada Soomaaliya ee 1986
23 Diseembar 1986 Soomaaliya waxay qabatay doorashadeedii ugu horreysay ee tooska ah ee Madaxweynaha. Maxamed Siyaad Barre, oo madax u ahaa xisbiga keliya ee sharciga ahaa, Xisbiga Hantiwadaagga Kacaanka Soomaaliyeed (XHKS), ayaa ahaa musharraxa keliya. Tirintii rasmiga ahayd waxay siisay 4,887,592 cod oo taageero ah iyo 1,486 cod oo diid ah, ama 99.97 boqolkiiba. Waxay ka dambaysay isbeddello dastuuri ah oo 1984 madaxtinimada ka dhigay muddo toddoba sano ah oo cod dadweyne lagu doorto, iyo loollan awoodeed kadib markii Siyaad Barre si xun ugu dhaawacmay shil baabuur Maajo 1986.
Si kooban
Dastuurka Soomaaliya ee 1979, sidii wax looga beddelay 1984, wuxuu "dhigay in madaxweynaha si toos ah dadweynuhu ugu doortaan muddo toddoba sano ah. Doorashadii madaxtinimada ee ugu horreysay waxaa la qabtay 1986. Siyaad Barre, musharraxa keliya, wuxuu helay 99.9 boqolkiiba codadka" (tarjumaad) (Maktabadda Koongareeska, Somalia: A Country Study, "Constitution").
Codbixintu waxay dhacday 23 Diseembar 1986. World Factbook ee CIA wuxuu diiwaangeliyay in "Madaxweyne Siyaad dib loo doortay iyadoo aan mucaarad jirin" (tarjumaad) (The World Factbook 1990, Somalia). Sida dowladda loo maamulayay sannadahaas, eeg Jamhuuriyadda Dimuqraadiga Soomaaliya, 1969 ilaa 1991.
Xeerarka
- Ka hor 1984. Dastuurka 1979 "markii hore wuxuu dhigay in madaxweynaha loo doorto muddo lix sano ah oo la cusboonaysiin karo, iyadoo laga helayo laba meelood meel codka golaha sharci-dejinta" (tarjumaad) (Maktabadda Koongareeska, "Constitution").
- Wax-ka-beddelladii 1984. Waxay madaxtinimada ka dhigeen xil toos loo doorto oo toddoba sano ah (isla ishaas).
- Hal xisbi. Xisbiga Hantiwadaagga Kacaanka Soomaaliyeed (XHKS) wuxuu ahaa "xisbiga keliya", iyadoo Maxamed Siyaad Barre ahaa xoghayihiisa guud (World Factbook 1990).
- Golaha sharci-dejinta. Golaha Shacbigu wuxuu lahaa 177 xubnood, 171 la doortay iyo 6 la magacaabay. Doorashooyinkii golaha ee 1979 iyo 1984, "dhaleeceeyayaasha iyo mucaaradka nidaamka looma oggolaan inay tartamaan". Dowladdu waxay soo bandhigtay liisas keliya oo musharrixiinta XHKS ah, "labada jeerba, dowladdu waxay ku dhawaaqday in in ka badan 99 boqolkiiba codbixiyayaashu ansixiyeen liisaska rasmiga ah" (tarjumaad) (Maktabadda Koongareeska, "The legislature").
Sannadkii ka horreeyay codbixinta
Sida ay Maktabadda Koongareeska sheegtay (Somalia: A Country Study, "Siad Barre's repressive measures"):
- 23 Maajo 1986. Siyaad Barre "wuxuu si culus ugu dhaawacmay shil baabuur" (tarjumaad). Wuxuu shaqada ku soo laabtay qiyaastii bil kadib.
- Loollan awoodeed. Shilku wuxuu "furay loollan awoodeed" oo u dhexeeyay "garab dastuuri ah", oo uu hoggaaminayay madaxweyne ku xigeenka koowaad, Brigadier General Maxamed Cali Samatar, iyo "garab beeleed" oo ka koobnaa qaraabada Mareexaan ee Madaxweynaha, oo ay ku jiraan walaalkiis, wiilkiisa Kornayl Maslax Siyaad iyo xaaskiisa koowaad, Khadiija (tarjumaad).
- Nofembar 1986. "Koofiyadaha Cas ee laga baqi jiray waxay olole argagixin iyo cabsi gelin ah ku qaadeen shacab baqdin ku jiray", saraakiishii ciidankana waa la sifeeyay "iyadoo looga shakiyay daacadnimo la'aan madaxweynaha" (tarjumaad).
- Shirweynaha xisbiga. Isla bishaas XHKS waxay qabatay shirweynihiisii saddexaad. "Guddiga Dhexe dib ayaa loo habeeyay, madaxweynahana waxaa loo magacaabay musharraxa keliya ee muddo kale oo toddoba sano ah" (tarjumaad).
Natiijada
Tirinta rasmiga ah, sida ay ku qoran tahay Nohlen, Krennerich iyo Thibaut, Elections in Africa: A data handbook (1999), b. 813 (sida ay Wikipedia soo xigatay):
| Item | Codad | Saami |
|---|---|---|
| Siyaad Barre taageer | 4,887,592 | 99.97% |
| Diid | 1,486 | 0.03% |
| Wadar | 4,889,078 |
Wixii ka dambeeyay
- Codbixinta xigta. World Factbook wuxuu doorashada madaxtinimada ee xigta u qorsheeyay Diseembar 1993. Doorashooyinkii Golaha Shacbiga ee ahaa inay dhacaan Diseembar 1989 waa la dib dhigay (World Factbook 1990); Maktabadda Koongareeska waxay sababta u bixisaa "isku dhaca sokeeye ee xilligaas qabsaday inta badan dalka" (tarjumaad) (Maktabadda Koongareeska, "The legislature").
- Dagaalka. Laga bilaabo 1988 dowladdu waxay woqooyiga kula dagaallamaysay Dhaqdhaqaaqa Waddaniga Soomaaliyeed (SNM). Eeg Xasuuqii Isaaq, 1987 ilaa 1989 iyo dhaqdhaqaaqyadii hubeysnaa, 1978 ilaa 1991.
- Janaayo 1991. Siyaad Barre waxaa laga saaray Muqdisho ka hor intaan muddadiisu dhammaan. Eeg Xilligii Siyaad Barre, 1969 ilaa 1991.
Yaa dhibaatooday?
- Dadkii ay beegsadeen Koofiyadaha Cas intii lagu jiray "ololihii argagixinta iyo cabsi gelinta" ee Nofembar 1986 (Maktabadda Koongareeska).
- Saraakiishii laga sifeeyay ciidanka isla xilligaas (Maktabadda Koongareeska).
Ilaha way kala duwan yihiin
- Saamiga codadka. Maktabadda Koongareeska waxay bixisaa 99.9 boqolkiiba. Tirinta Nohlen iyo kuwa kale waxay bixisaa 99.97 boqolkiiba.
Akhri ilaha asalka ah
- Maktabadda Koongareeska, Somalia: A Country Study (1993): "Siad Barre's repressive measures", "Constitution", "The legislature".
- Central Intelligence Agency, The World Factbook 1990, Somalia: Wikisource.
Ilaha
- Maktabadda Koongareeska, Somalia: A Country Study, "Constitution" · countrystudies.us
- The World Factbook 1990, Somalia · en.wikisource.org
- Maktabadda Koongareeska, "The legislature" · countrystudies.us
- Somalia: A Country Study, "Siad Barre's repressive measures" · countrystudies.us
- sida ay Wikipedia soo xigatay · en.wikipedia.org