Korontada Soomaaliya: cidda bixisa iyo inta ay ku kacdo

Si kooban

1991 kadib ma jirin shirkad koronto oo dowladeed. Shirkado gaar ah ayaa buuxiyay meeshaas iyagoo isticmaalaya matoorro naafto ku shaqeeya, mid walbana xaafaddiisa ayuu silig u fidiyay. 2012, Muqdisho waxay lahayd qiyaastii 36 shirkadood oo yar-yar oo kala gooni ah. 2014, qaar ka mid ah ayaa isku biiray oo sameeyay Banadir Electric Company (BECO), oo hadda bixisa qiyaastii 85 boqolkiiba korontada caasimadda; Blue Sky Energy iyo Mogadishu Power Supply (MPS) ayaa u adeega degmooyin kale (bgs.so, Navigating Non-Technical Barriers to Affordable Electricity in Somalia, 10 Oktoobar 2025). Shirkad kale oo Muqdisho ah, Somali Energy Company (SECO), ayaa Banaadir koronto ka soo saarta oo ka iibisa (Wikipedia, Somali Energy Company).

Cidda koronto haysata

Sahankii qoysaska ee qaranka ee 2022 (Xafiiska Tirakoobka Qaranka ee Soomaaliya, SIHBS 2022, cutubka 6):

Item	Koronto leh
Dadka oo dhan	61.9%
Magaalooyinka	80.1%
Tuulooyinka	39.4%
Reer guuraaga	8.7%

Iftiinka, 54.1 boqolkiiba dadka waxay isticmaalaan koronto, 35.2 boqolkiiba toosh, 9.7 boqolkiibana nal qorraxeed. Karinta, 47.9 boqolkiiba waxay isticmaalaan dhuxul, 41.3 boqolkiibana qoryo; gaaska iyo korontada aad ayaa loo yar isticmaalaa (isla ilahaas). Qorshaha qaranku wuxuu hiigsanayaa in helitaanka korontada la gaarsiiyo 80 boqolkiiba 2029 (bgs.so, 2025). Eeg The National Transformation Plan.

Inta ay ku kacdo

Gobol kasta, 2023 (bgs.so, 2025, oo soo xiganaysa Shuraako iyo Qorshaha Isbeddelka Qaranka):

Deegaanka	Qiimaha kiilowaat-saacaddii
Galmudug, Hirshabeelle, Puntland	$1.00
Jubbaland	$0.90
Celceliska Soomaaliya	$0.81
Koonfur Galbeed, Somaliland	$0.70
Banaadir (Muqdisho)	$0.36

Shirkadaha Muqdisho, 25 Oktoobar 2026 (Dawan Africa, 25 Oktoobar 2026):

Shirkadda	Kahor	Kadib
BECO	41 senti	46 senti
Blue Sky Energy	41 senti	46 senti
Mogadishu Power	33 senti	38 senti

Shirkaduhu waxay sheegeen in qiimaha shidaalka Soomaaliya uu kordhay in ka badan 70 boqolkiiba, taasna ay ku xireen colaadda Bariga Dhexe iyo xiritaanka Marinka Hormuz (isla ilahaas). Ururka Cilmi-baarayaasha Soomaaliyeed (SRA) wuxuu qiimaha cusub ee Muqdisho barbar dhigay $0.16 Nairobi iyo $0.024 Addis Ababa (SRA, 26 Oktoobar 2026).

Qiimaha BECO wuxuu ahaa qiyaastii $1.20 kiilowaat-saacaddii markii ay bilaabatay 2014, wuxuuna hoos ugu dhacay $0.36 sannadkii 2022, kahor inta uusan u kicin $0.41 markii qiimaha shidaalka adduunku kacay 2022 (bgs.so, 2025). Qoys lix qof ah oo Muqdisho ku nool ayaa horraantii 2025 bishii korontada ku bixin jiray qiyaastii $25 ilaa $35 (EUAA). Eeg Qiimaha iyo sicir-bararka.

Sida korontada loo sameeyo

Matoorrada naaftada ayaa sameeya qiyaastii 88 boqolkiiba korontada Soomaaliya, qorraxduna qiyaastii 11 boqolkiiba (bgs.so, 2025). Eeg Tamarta qorraxda iyo dabaysha.
BECO keligeed waxay maalintii gubtaa qiyaastii 1,300 foosto oo naafto ah, oo maalintii ku kacda qiyaastii $193,700, sannadkiina $70 milyan, iyadoo awooddeedu tahay 72 megawaat (isla ilahaas).
Korontada luminaysa inta u dhaxaysa matoorka iyo macmiilka waa qiyaastii 40 boqolkiiba heer qaran iyo 15 ilaa 20 boqolkiiba Muqdisho. Shirkadaha is-tartama waxay inta badan isku waddo ku fidiyaan laba ama saddex saf oo tiirar iyo silig ah (isla ilahaas).
Sahankii daraasaddu ku samaysay Muqdisho, 71 boqolkiiba ganacsiyada waxay sheegeen in korontadu si joogto ah u go'do, 54 boqolkiibana alaab ayay ka lumiyeen kharribmid; 56 boqolkiiba qoysaska waxay sheegeen in korontadu qaadato qayb aad u weyn oo dakhligooda ah (isla ilahaas).

Sharciga

Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud wuxuu 8 Maarso 2023 saxiixay Sharciga Korontada Qaranka (Hiiraan Online, Maarso 2023; Wasaaradda Tamarta iyo Biyaha). Wuxuu aasaasay Hay'adda Korontada Qaranka, oo shatiyada siisa shirkadaha, dejisa oo ansixisa qiimaha, maamushana kabka dowladda. Golaha wasiirradu wuxuu hay'adda ansixiyay Luulyo 2023 (FAOLEX, Somalia Electricity Act 2023). 2012 ilaa 2025, Soomaaliya waxay lahayd in ka badan toban wasiir oo tamarta ah (bgs.so, 2025).

Ilaha way kala duwan yihiin

Qiimihii BECO ku bilaabatay. Isla daraasadda 2025 waxay meel ku sheegtaa $1.20 kiilowaat-saacaddii 2014, meel kalena $1.00 (bgs.so, 2025).
Qiimaha Muqdisho 2025. Daraasaddu waxay sheegtaa $0.36 iyo $0.34 kiilowaat-saacaddii labadaba, halka qiimaha BECO kahor Oktoobar 2026 uu ahaa $0.41 (bgs.so; Dawan Africa).
Celceliska qaranka. Isla daraasaddu waxay shax ku sheegtaa $0.81 kiilowaat-saacaddii, meel kalena $0.61 ilaa $0.90 (isla ilahaas).