Dhaqaalaha

Ganacsiga dhuxusha Soomaaliya: mamnuucidda, kaydka iyo lacagta

Dhuxul laga sameeyay geedaha qodaxda ee Soomaaliya ayaa sannado loo dhoofin jiray suuqyada Khaliijka. Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay wuxuu 2012 mamnuucay dhoofinta dhuxusha Soomaaliya, kadib markii dowladdu codsatay, maxaa yeelay ganacsigu wuxuu lacag u keenayay al-Shabaab. Khubarada QM waxay qiyaaseen in 2011 ilaa 2017 geed la jaray 30-kii ilbiriqsi mar. 2023, Goluhu wuxuu oggolaaday in hal mar la iibiyo kaydkii hore ee Kismaayo.

La cusbooneysiiyay 2026-11-12 5 il Ku akhri Ingiriisi

Mamnuucidda

  • Diseembar 2010: mamnuucidda dhuxusha ee Soomaaliya lafteedu waxay dhaqan gashay xilligii Madaxweyne Shariif Sheekh Axmed (Geeska, Mahbub M. Abdillahi, 30 Maajo 2024).
  • Febraayo 2012: Golaha Ammaanka ee QM wuxuu mamnuucay dhoofinta dhuxusha Soomaaliya si loo jaro dakhliga al-Shabaab (VOA, Mohammed Yusuf, 6 Diseembar 2012). Waa go'aanka 2036. Dowladda Soomaaliya ayaa codsatay, iyadoo sheegtay in dhuxul-samayntu "burburiso deegaanka oo ay sababto cunto-yari" (Security Council Report, Sebtembar 2023).
  • Oktoobar 2014: go'aanka 2182 wuxuu u oggolaaday ciidamada badda inay badda ku joojiyaan maraakiibta sida dhuxusha Soomaaliya (isla ilahaas).
  • 2018: go'aanka 2444 wuxuu xaqiijiyay mamnuucidda. Midowga Yurub wuxuu leeyahay mamnuucid u gaar ah, Mareykankuna wuxuu cunaqabateeyay dad ganacsigan ku jira (Geeska, 2024).

Meesha loo dhoofin jiray

In ka badan 80 boqolkiiba dhuxusha Soomaaliya waxay aadi jirtay waddamada Khaliijka, sida ay sheegtay Global Initiative Against Transnational Organized Crime, sida Geeska ku warrantay (Geeska, 2024). 2019, cilmi-baare Australiyaan ah oo ku tiirsan warbixinnada Kooxda Kormeerka QM ayaa sharraxay in dhuxusha lagu iibin jiray wakiillo Dubai jooga, Iiraan lagu bedeli jiray jawaanadeeda si loo qariyo meesha ay ka timid, waraaqahana lagu qori jiray in ay ka timid Comoros, Côte d'Ivoire, Gambia, Ghana ama Iiraan (The Strategist, Elizabeth White, 29 Abriil 2019).

Lacagta

Qiyaasta Cidda samaysay Isha
Ilaa $25 milyan sannadkii oo al-Shabaab u timid, sannadkii ay Kismaayo haysay Kooxda Kormeerka QM VOA, 6 Diseembar 2012
Qiyaastii $7.5 milyan oo al-Shabaab u timid 2018, oo ka timid qiyaastii 60,000 tan Kooxda Kormeerka QM The Strategist, 2019
$15 milyan oo ah qiimaha ganacsiga Correctiv, war-baare Jarmal ah Geeska, 2024
$40 ilaa $70 milyan oo Kismaayo keliya ka timid Ken Menkhaus, aqoonyahan siyaasadeed Geeska, 2024

Nofembar 2019, Guddiga Khubarada QM wuxuu sheegay in al-Shabaab ay ka baxday ganacsiga dhuxusha, balse ay weli canshuur ka qaadi karto baabuurta qaada, kooxduna "aysan dhaqaale ahaan ku tiirsanayn ganacsiga dhuxusha" (Garowe Online, 13 Nofembar 2019). Guddi QM oo dambe ma diiwaangelin wax dhoofin dhuxul sharci-darro ah tan iyo Janaayo 2022 (Geeska, 2024).

Kaydka Kismaayo

  • Diseembar 2012: in ka badan afar milyan oo jawaan ayaa yiillay iridda koonfureed ee Kismaayo keliya, kaydkuna wuxuu ku qiyaasnaa $40 milyan. Maamulka deegaanku wuxuu sheegay in in ka badan 5,000 qof ay ganacsiga ka shaqeeyaan, maraakiib madhan oo badanna dekedda ayay sugayeen (VOA, 6 Diseembar 2012).
  • Sebtembar 2022: khubarada QM waxay ku tiriyeen 12,900 tan shan meelood oo Kismaayo iyo hareeraheeda ah, oo qiimahoodu suuqyada adduunka ku dhow yahay $12 milyan (Security Council Report, 2023).
  • 7 Sebtembar 2023: Goluhu wuxuu si wadajir ah u ansixiyay go'aanka 2696, oo ah ka-dhaafid hal mar ah si kaydka looga saaro. Qorshaha dowladda, shirkadda Kismaayo ee Waamo Trading and Logistics Company ayaa la shaqeyn lahayd Jubbaland, lacagtuna waxay bixin lahayd kharashka, geed-beerid, dib-u-dhiska Kismaayo, xoolaha iyo ceelal biyood (isla ilahaas).

Geedaha

Khubarada QM waxay qiyaaseen in 2011 ilaa 2017 geed la jari jiray celcelis ahaan 30-kii ilbiriqsi mar (The Strategist, 2019). Geeska, oo soo xiganaysa VOA, waxay tirada QM ku sheegtaa 8.2 milyan oo geed muddadaas. Qoryaha badankoodu waa qodax (acacia) (Geeska, 2024).

Dhuxusha guryaha

Qoysas badan oo dakhligoodu yar yahay ayaa dhuxul ku karsada, maxaa yeelay ma haystaan koronto ama gaas. Wasaaradda Deegaanka iyo Isbeddelka Cimilada ayaa qaybisa gaaska karinta (LPG), 2022-na kororkii qiimaha shidaalka kadib duullaankii Ruushka ee Ukraine wuxuu dhuxusha ka dhigay doorashada ka jaban qoysas badan (Geeska, 2024). Puntland iyo Somaliland waxay leeyihiin mamnuucid u gaar ah (isla ilahaas).

Ilaha way kala duwan yihiin

  • Inta ganacsigu qiimo ahaa. Correctiv waxay ganacsiga ku qiyaastay $15 milyan, halka Ken Menkhaus lacagta Kismaayo keliya ka timaadda ku qiyaasay $40 ilaa $70 milyan (Geeska, 2024). Tirooyinka Kooxda Kormeerka QM waa qaybta al-Shabaab oo keliya (The Strategist, 2019).

Ganacsiga kale ee Soomaaliya, eeg Ganacsiga Soomaaliya.

Ilaha

  1. Geeska, Mahbub M. Abdillahi, 30 Maajo 2024 · geeska.com
  2. VOA, Mohammed Yusuf, 6 Diseembar 2012 · voanews.com
  3. Security Council Report, Sebtembar 2023 · securitycouncilreport.org
  4. The Strategist, Elizabeth White, 29 Abriil 2019 · aspistrategist.org.au
  5. Garowe Online, 13 Nofembar 2019 · garoweonline.com