Dowladda Galmudug ee Soomaaliya: Dhuusamarreeb, taariikhda iyo hoggaamiyeyaasha

Sida ay ku bilaabatay

Maamul hore oo Galmudug ah ayaa la sameeyay sannadihii 2000-aad, caasimaddiisuna waxay ahayd Gaalkacyo, madaxweynihiisii ugu horreeyayna wuxuu ahaa Maxamed Warsame Cali "Kiimiko". Dowladda hadda jirta waxay ka dhalatay hannaan federaal ah. 16 Abriil 2015 Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud ayaa Cadaado ka furay shirka samaynta dowladda bartamaha, calanka dowladdana halkaas ayaa lagu ansixiyay 17 Juun 2015 (Galmudug). Dastuurka 2012 wuxuu u oggol yahay laba gobol ama in ka badan inay isku biiraan oo noqdaan dowlad xubin ah, Galmudugna waxay isku keentay Galgaduud iyo qaybta koonfureed ee Mudug (Heritage Institute).

Dhulka iyo dadka

Caasimaddu waa Dhuusamarreeb. Dowladdu waxay leedahay 10 degmo iyo ilaa 1.3 milyan oo qof (qiyaas 2014). Hobyo, oo xeebta ku taal, waxay leedahay deked yar oo koraysa (Galmudug). Gaalkacyo waxay u qaybsan tahay Galmudug oo koonfurta ah iyo Puntland oo waqooyiga ah. Beelo badan ayaa halkan ku nool, beelaha yaryarna waxay sheegaan in laga reebay (Heritage Institute, Nofembar 2025). Dowladda beel keliya ma leh.

Hoggaamiyeyaasha

Cabdi Xasan Cawaale "Qaybdiid" ayaa la doortay Agoosto 2012. Axmed Cabdi Kaariye "Qoorqoor" wuxuu madaxweyne noqday Febraayo 2020 (Galmudug). Liibaan Axmed Xasan ayaa la doortay 22 Oktoobar 2026, wuxuuna ballan qaaday inuu u adeegi doono dhammaan dadka deegaanka (Dawan Africa).

Ahlu Sunna Wal Jamaaca

Dhaqdhaqaaqa suufiyada ee Ahlu Sunna Wal Jamaaca wuxuu bartamaha Soomaaliya ka jiray 1991 ilaa 2018, wuxuuna ka qayb qaatay heshiiskii gobollada dhexe ee 2014 oo horseeday dowladda (Galmudug).

Bulshada ka hortagta al-Shabaab

Tan iyo 2022 kooxo difaac deegaan oo loo yaqaan Macawiisley ayaa bartamaha Soomaaliya kula dagaalamayay al-Shabaab, iyagoo taageero ka helaya dowladda federaalka, dagaalkuna wuxuu gaaray degmada Ceel Buur 2025 (Hiiraan Online).

Halka ay ku jirto nidaamka federaalka

Qodobka 1aad ee dastuurka ku-meel-gaarka ah ee 2012 wuxuu leeyahay "Soomaaliya waa dowlad federaal ah". Fikraddu waxay ku jirtay heshiis kasta oo nabadeed oo waaweyn tan iyo Qaahira 1997, shirkii Mbagathi ee 2004 ayaana qaatay (Heritage Institute). Laba gobol ama in ka badan ayaa isku biiri kara si ay u sameeyaan dowlad xubin ah. Dowlad kastaa waxay leedahay hoggaamiye, baarlamaan iyo dastuur u gaar ah, waxayna la shaqaysaa dowladda federaalka ee Muqdisho. Eeg sida nidaamka federaalku u shaqeeyo.