Moobleen (Moobleen Cismaan, Mudulood, Hawiye)

Magaca iyo abtirsiinta

Moobleen waa koox Hawiye ah oo ka tirsan Mudulood, iyagoo la jira Abgaal iyo Udeejeen. Ilaha Ingiriisiga waxay u qoraan Mobileen iyo Mobleen.

Il	Abtirsiinta ay bixiso
Abbink 2009	Hawiye > Gorgaarte > Abgaal > Mobileen, oo ah laamaha Abgaal mid ka mid ah (Abbink, The Total Somali Clan Genealogy, 2009, b. 27)
ACLED 2025	Hawiye > Mobleen, oo loo calaamadeeyay koox gooni ah (ACLED, Sebtembar 2025)
EUAA 2025	"Moobileen (Mudulod/Hawiye)" (EUAA, 2025, qaybta 1.5.1)
Wikipedia (kayd)	Waxay Moobleen ku magacawday Mudulood, iyagoo la jira Wacdaan, Hiilibi iyo Udeejeen (Wikipedia, Abgaal, kayd)
Wikipedia Soomaaliga (kayd)	Moobleen Cismaan ina Cismaan ina Dalandoole, Mudulood Hiraab (Wikipedia Soomaaliga, Moobleen, kayd)

Cinwaanka "Moobleen" ee Wikipedia Ingiriisiga wuxuu u gudbaa bogga Hawiye, mana jiro maqaal gooni ah. Eeg geedka Hawiye.

Laamaha waaweyn

Wikipedia Soomaaliga waxay magacawday laba laamood oo aasaas ah, Magacle iyo Abidig (Wikipedia Soomaaliga, Moobleen, kayd):

Laan	Kooxaha ay magacawday
Magacle Moobleen	Yabar, Xayaale iyo Cool
Abidig Moobleen	Tolweyne, Yabadhaale iyo Maqalsame

Waxay kaloo beesha ugu yeertay Reer Xaaji Cumar (isla ilaha). Abbink ma bixin laamo Mobileen hoostiisa ah (Abbink 2009, b. 27).

Meesha ay degaan

Ma jiro tirakoob qabiil ahaan Soomaalida u tiriya. ACCORD waxay xustay in Soomaalidu inta badan sheegtaan tiro ka badan inta ay yihiin, "si ay xoog u muujiyaan" (ACCORD, 2009, b. 11).

Meel	Waxa iluhu qoreen
Shabeellaha Dhexe	Wikipedia Soomaaliga waxay leedahay waxay degaan in ka badan 54 meelood, Qalimoow-na waa xarunta ugu weyn. Waxay ka mid ah ku magacawday Saarsaare, Cadayga, Jadda, Raaxooy iyo Buulo Caano (Wikipedia Soomaaliga, Moobleen, kayd)
Degmada Jowhar	EUAA waxay halkaas ku diiwaangelisay, khilaaf ay la leeyihiin Shiidle (EUAA 2025)
Banaadir	Wikipedia Soomaaliga waxay kaloo magacawday Banaadir (isla ilaha)
Dibadda	Waxay magacawday Sacuudi Carabiya, Kenya, Itoobiya, Holland, Swiiserland iyo Ingiriiska (isla ilaha)

Eeg Shabeellaha Dhexe iyo Muqdisho.

Taariikhda la diiwaangeliyay

1905. Wikipedia Soomaaliga waxay sharraxday dagaal Moobleen kula galeen ciidamo Xabashi ah, oo ay ku taariikheysay 1905. Il ma bixin, tirada dhimashada ee ay sheegtayna laguma helin ilaha kale ee halkan ku jira (Wikipedia Soomaaliga, Moobleen, kayd).
1960 ilaa 1991. Waxay leedahay Moobleen waxay lahaayeen xildhibaanno, siyaasiyiin iyo saraakiil sare dowladihii ka horreeyay burburka (isla ilaha).
1991 kadib. Waxay leedahay Moobleen waxay saaxadda siyaasadda ka lumiyeen dagaalkii sokeeye, kadibna dib ayay u heleen (isla ilaha).

Wikipedia Soomaaliga waxay taxday siyaasiyiin iyo saraakiil badan, oo ay ka mid yihiin Cabdiraxmaan Maxamed Sheekh Cali iyo Prof. Maxamed Xasan Nuur (Jeesto) (isla ilaha).

Odayaasha iyo xeerka

Hoggaamiyeyaasha sare ee qabiilada Soomaaliyeed waxay leeyihiin magacyo sida suldaan, ugaas ama issim. Doorkoodu waa "inta badan garsoor iyo matalaad" (UK Home Office, 2019).

Wikipedia Soomaaliga waxay Ugaas Cabdullaahi Ugaas Saalax Ugaas Cali ku magacawday ugaaska guud ee beesha. Waxay ku sheegtay ugaaskii 18-aad (Wikipedia Soomaaliga, Moobleen, kayd). Eeg xeer, Somali customary law.

Colaadaha dhowaan la diiwaangeliyay

EUAA waxay taxday khilaaf Moobleen la leeyihiin Shiidle, oo ah koox Bantu ah, degmada Jowhar ee Shabeellaha Dhexe. Wuxuu firfircoonaa ama suurtagal ahaa Abriil 2023 ilaa Maarso 2025 (EUAA 2025, qaybta 1.5.1). Horaantii, EASO waxay leedahay Abgaal Mudulood ayaa ku xoog badan Shabeellaha Dhexe, Shiidle-na waxay degaan galbeedka webiga agagaarka Jowhar (EASO, 2021). Eeg colaadaha qabiilada.

Meesha iluhu ku kala duwan yihiin

Meesha geedka. Abbink wuxuu Mobileen ku taxay laan Abgaal ah. Wikipedia Soomaaliga, ACLED iyo EUAA waxay Moobleen u arkaan koox Mudulood ah oo gooni ah.
Ilaha. Faahfaahinta halkan inteeda badan waxay ka timid Wikipedia Soomaaliga, oo boggan ku jira wax tixraac ah ku dhowaad ma lahan.