Soomaaliya iyo IGAD

Sidee bay maanta u xiriiraan Soomaaliya iyo IGAD?

Soomaaliya waa mid ka mid ah siddeedda dal ee IGAD: Jabuuti, Eritrea, Itoobiya, Kenya, Koonfur Suudaan, Suudaan, Uganda iyo Soomaaliya (IGAD). Xarunta IGAD waxay ku taal Jabuuti; Xoghayaha Fulinta waa Dr Workneh Gebeyehu oo Itoobiyaan ah, xilka hayay tan iyo November 2019 (isla ilo).

IGAD waxay Soomaaliya ku leedahay xafiis hawlgal oo la shaqeeya dowladda federaalka iyo saaxiibbada caalamiga ah (IGAD, 16 September 2024).

Goorma ayay Soomaaliya ku biirtay?

Soomaaliya waa xubin aasaase. Jabuuti, Itoobiya, Kenya, Soomaaliya, Suudaan iyo Uganda ayaa 1986 aasaasay IGADD si looga hortago abaaraha iyo masiibooyinka kale (IGAD). April 1995 madaxda ayaa Addis Ababa ku go'aamiyay in dib loo nooleeyo; IGAD cusub waxaa la daah-furay shirkii shanaad ee Jabuuti, 25 iyo 26 November 1996 (isla ilo).

Taariikhda IGAD waxay xustay "dagaalkii Itoobiya iyo Soomaaliya ee 1977" tusaale ahaan khilaaf xuduudeed, waxayna nabadda Soomaaliya ku tirisay arrimaha ay ka shaqaysay (IGAD, taariikhda).

Yaa hoggaamiya shaqada IGAD ee Soomaaliya?

Dr Workneh Gebeyehu: Xoghayaha Fulinta tan iyo November 2019, kadib Safiir Mahboub Maalim (IGAD). 16 September 2024 wuxuu Muqdisho kula kulmay Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud iyo Wasiirka Arrimaha Dibadda Axmed Fiqi (IGAD).
Dr Maxamuud Kaarshe: madaxa hawlgalka IGAD ee Soomaaliya (isla ilo; IGAD, 10 October 2026). War-saxaafadeed 7 October 2026 ah wuxuu madaxa hawlgalka u magacaabay Maxamuud Cabdi Axmed (IGAD, 7 October 2026).
Cabdulqaadir Xuseen Cumar: wasiirka arrimaha dibadda Jabuuti, oo guddoomiye IGAD ahaan uga hadlay Golaha Nabadda AU 6 January 2026 (AU PSC, 1324).

Heshiisyada

16 September 2024, IGAD iyo dowladda Soomaaliya waxay saxiixeen heshiis lagu xoojinayo xiriirka, oo ay ku jirto Xarun Gobolka ah oo ku takhasustay Dhaqaalaha Buluugga ah (IGAD).

Maxay IGAD ka qabataa Soomaaliya?

Haweenka iyo nabadda: 2026 IGAD waxay Muqdisho ku tababartay haween hoggaamiyeyaal ah iyo guddiyada nabadda; mashruuca waxaa maalgeliya Bangiga Horumarinta Afrika (IGAD, 7 October 2026).
Xuduudaha: 4 ilaa 8 October 2026, IGAD, ILO iyo IOM waxay tababareen 40 sarkaal oo socdaalka iyo booliska xuduudaha ah, mashruuc uu maalgeliyo Midowga Yurub (IGAD).
Caafimaadka: 28 September ilaa 1 October 2026, qorshe diyaargarow Ebola ah ayaa Muqdisho lagu dhammeeyay (IGAD).
Abaaraha: barnaamijka u adkaysiga abaaraha ee IGAD wuxuu ka dhashay abaartii 2010 ilaa 2011 (IGAD, taariikhda).

Maxay IGAD ka tiri siyaasadda Soomaaliya?

26 December 2025: doorashooyinka golaha deegaanka Muqdisho ee 25 December 2025 waxay ku tilmaantay "tallaabo hore oo loo qaaday doorashada tooska ah" (IGAD).
16 May 2026: kadib wadahadallada dowladda iyo mucaaradka ee 13 ilaa 15 May, IGAD waxay ku dhiirri-gelisay wadahadal joogto ah (IGAD).
4 June 2026: kadib rabshado Muqdisho ka dhacay, Workneh wuxuu ku baaqay in "danta shacabka Soomaaliyeed la hormariyo" (IGAD).
June 2024: IGAD waxay Soomaaliya ugu hambalyeysay doorashada Golaha Ammaanka (Eastleigh Voice).

Somaliland iyo dowlad-goboleedyada

Aqoonsiga Israa'iil: 27 December 2025, IGAD waxay sheegtay in Soomaaliya ay "weli tahay dal xubin ka ah IGAD oo madax-bannaan" (IGAD).
Safaaradda Qudus: 18 June 2026, kadib warar sheegaya in Somaliland safaarad ka furanayso Qudus, IGAD waxay tiri midnimada Soomaaliya "waa in si buuxda loo ixtiraamaa" (IGAD).
Galmudug: October 2026 IGAD waxay tababartay haween iyo guddiyo nabadeed oo Galmudug ka yimid (IGAD).