Dastuurka Soomaaliya: 1960 ilaa 2026

Dastuurrada Soomaaliya sida ay isu xigeen

Ilaha: Constitution of Somalia, Wikipedia; Xafiiska Siyaasadda ee QM ee Soomaaliya, 1 August 2012. Dastuurkii 1960, eeg Dastuurkii 1960.

Dastuurka Ku-meelgaarka ah ee 2012

Golaha Dastuuriga Qaranka oo ka koobnaa 825 xubnood ayaa ku kulmay Muqdisho, wuxuuna qoraalka ansixiyay 1 August 2012. Waxaa ogolaaday 621, waxaa diiday 13, 11-na waa ka aamuseen (UNPOS, 1 August 2012). Wuxuu leeyahay 15 cutub. Qodobadiisa ugu muhiimsan (Dastuurka 2012, Constitute Project):

• Dowladda: Soomaaliya waa jamhuuriyad federaal ah. Islaamku waa diinta dowladda, sharci aan la jaanqaadin Shareecadana lama dejin karo (Qodobka 2).
• Luqadda: Af-Soomaaliga (Maay iyo Maxaa-tiri) waa luqadda rasmiga ah, Carabiguna waa luqadda labaad (Qodobka 5).
• Caasimadda: Muqdisho (Qodobka 9).
• Xuquuqda: Cutubka 2aad wuxuu dejiyaa xuquuqda aasaasiga ah. Qodobka 15aad wuxuu mamnuucayaa gudniinka gabdhaha.
• Afti: qoraalku wuxuu ahaanayaa ku-meelgaar ilaa dadweynuhu afti ku ansixiyaan.

Dib-u-eegista, 2012 ilaa 2026

Dib-u-eegistu waxay qaadatay in ka badan 14 sano. January 2024, labada gole waxay isku raaceen in wax-ka-beddelka saddex qaybood loo ansixiyo: cutubyada 1 ilaa 4, 5 ilaa 9, iyo 10 ilaa 15 (ConstitutionNet, 7 April 2026).

30 March 2024: cutubyada 1 ilaa 4. Golaha Shacabka 212 oo ka mid ah 275 ayaa u codeeyay, Aqalka Sarena 42 oo ka mid ah 54. Isbeddellada:

• Madaxweynaha: in si toos ah loo doorto, oo uu magacaabo xilkana ka qaado Ra'iisul Wasaaraha. Ra'iisul Wasaaruhu weli wuxuu u baahan yahay kalsoonida Golaha Shacabka.
• Baarlamaanka: doorasho qof iyo cod ah, halkii hannaankii ergooyinka beeleed.
• Xisbiyada: ugu yaraan saddex xisbi qaran.
• Muddada: shan sano.

Puntland waxay joojisay wada-shaqaynta dowladda federaalka.

4 March 2026: cutubyada 5 ilaa 15. Golaha Shacabka 185 xubnood ayaa ansixiyay, Aqalka Sarena 37. Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud ayaa saxiixay 8 March 2026. Sida ay ConstitutionNet sheegtay, isbeddelladu waa:

• Awoodaha: waxay awoodaha u qaybinayaan heerarka federaalka, dowlad-goboleedka iyo dowladaha hoose.
• Muqdisho: Banaadir waxay noqonaysaa caasimadda, oo leh awood sharci-dejin iyo kuraas Aqalka Sare.
• Doorashooyinka: Golaha Shacabka si toos ah ayaa loo doortaa. Madaxweynaha waxaa doorta baarlamaanka, Aqalka Sarena hoggaamiyeyaasha dowlad-goboleedyada. Xad looma yeelin tirada xisbiyada, laakiin xisbi wuxuu u baahan yahay 10 boqolkiiba codadka si uu baarlamaanka u galo.
• Muddada: shan sano.

Aftida uu dhigayo Qodobka 136(2) weli taariikh looma qabsan.

Khilaafka

• Kordhinta muddada: haddii aan wax laga beddelin, muddada baarlamaanku waxay dhammaan lahayd 16 April 2026, tan Madaxweynahana 15 May 2026 (Africa at LSE, May 2026).
• Dowlad-goboleedyada: Puntland, Jubaland iyo Koonfur Galbeed ayaa jaray xiriirka ama diiday wax-ka-beddelka.
• Mucaaradka: Golaha Mustaqbalka Soomaaliyeed wuu diiday codbixinta.
• Xukunka maxkamadda: horraantii November 2026, shan garsoore oo ka tirsan Qaybta Dastuuriga ee Maxkamadda Sare ayaa xukumay in muddadii Madaxweynaha iyo baarlamaanka ay dhammaatay. Xafiiska Xeer-ilaalinta Guud wuxuu sheegay inaanu xukunku lahayn saameyn sharci (Dawan Africa, November 2026).

Eeg Doorashooyinka Soomaaliya iyo Siyaasadda Soomaaliya.

Saldhigga sharci

Qodobka 136aad ee Dastuurka Ku-meelgaarka ah ee 2012 ayaa dejiya habka wax-ka-beddelka iyo aftida kama dambaysta ah.