Ganacsiga Soomaalida ee Uganda: kaaliyadaha shidaalka, Kisenyi iyo Oasis Mall

Sida uu u bilaabmay

Soomaalidii ugu horreysay ee degta Uganda waxay yimaadeen xilligii gumeysiga iyagoo ah "Somali Scouts" ee ciidanka Ingiriiska; qaar badan ayaa joogay, qaatay dhalashada Uganda, kana shaqeeyay ganacsiga hilibka. Kumanaan ayaa ka tagay xilligii Idi Amin, waxayna soo laabteen 1986 kadib. 1991 kadib qaxooti ayaa yimid, qaar xeryo sida Nakivale ah, qaarna qaraabo la deggan xaafadda Kisenyi ee Kampala (The Observer, Kampala, Sebtembar 2009, oo Hiiraan Online dib u daabacday). Daraasad cilmiyeed 2010 ah oo ku salaysan wareysiyo 40 ganacsade, shaqaale iyo arday Soomaaliyeed ah ayaa Kisenyi ku tilmaantay mid loo yaqaan "Muqdisho Yar" sababo la xiriira ganacsiyada badan ee Soomaalidu leedahay (kaydka CORE, daraasad 2010).

Shidaal, lacag iyo dukaamo

2009, wargeyska Kampala ee The Observer wuxuu ku warramay in ganacsiyada Soomaalidu ay saami weyn ku leeyihiin warshadaha shidaalka Uganda, ayna sidoo kale maamulaan xafiisyo sarrif, xawaalad iyo suuqyo waaweyn. Wuxuu magacaabay silsiladaha kaaliyadaha shidaalka ee Soomaalidu leedahay: City Oil, Hashi Empex, Hass Petroleum iyo Hared. City Oil waxay 1980-meeyadii ku bilaabatay Mandela Auto Spares, iyadoo iibisa qalab gaadiid, kadibna taayirro, ka hor intaysan furin kaaliyado shidaal. Agaasimaheeda ayaa sheegay in xoogga shirkaduhu yahay helidda alaabta iyagoo adeegsanaya xiriirka Soomaalida ee adduunka (The Observer, 2009, iyadoo loo marayo Hiiraan Online). Eeg Hass Petroleum.

Basaska Gateway

Xuseen Shire wuxuu 1950-meeyadii ka bilaabay Tororo dukaan iyo tagaasi, 1983-na wuxuu aasaasay shirkadda basaska Gateway, oo gaartay in ka badan 100 bas oo Uganda oo dhan mara (Wikipedia, Hussein Shire; New Vision). Eeg Hussein Shire.

Aamina Mooge Xirsi iyo Horyal Investments

Aamina Mooge Xirsi, oo ku dhalatay 1964 Bungoma, Kenya, waxay ku kortay ganacsigii xadka ee qoyskeeda, waxayna 1996 kadib Kampala ka furtay dukaan qalab dhismo. Waxay noqotay mid ka mid ah qaybiyeyaasha ugu waaweyn ee sibidhka iyo qalabka dhismaha ee Uganda, waxayna 2008 ku guuleysatay abaalmarinta Maalgashadaha Haweenka ee Sannadka (Wikipedia, Amina Moghe Hersi; The Observer, 2009). Febraayo 2018, hantideeda waxaa la isugu geeyay Horyal Investments Holding Company: Oasis Mall, Nakumatt Mall iyo guryaha Laburnam Courts ee Kampala, Warshadda Sonkorta Atiak, Rabo Enterprises, Kingstone Enterprises iyo Kingstone Namanve (xayeysiis New Vision, 9 Febraayo 2018). Dhismaha Warshadda Sonkorta Atiak ee $120 milyan ah, oo ku taal Degmada Amuru ee waqooyiga Uganda, wuxuu bilaabmay 2016, iyadoo wax-soo-saarka ganacsiga loo qorsheeyay 2017 (Daily Monitor, 23 Maarso 2016; Uganda Radio Network, 2018).

Ganacsiga labada dal

Shirkii ganacsiga ee ugu horreeyay ee Uganda iyo Soomaaliya waxaa Kampala lagu qabtay 9 iyo 10 Ogosto 2022, iyadoo ay ka qayb galeen in ka badan 120 shirkadood; Dahabshiil, Somtel, eDahab iyo Dahabshil Bank ayaa ka qayb galay, Dahabshiil-na wuxuu sheegay inuu horay uga shaqaynayay Uganda (The Star, Kenya, 9 Ogosto 2022; Private Sector Foundation Uganda). Ganacsato Ugandan ah ayaa iyaguna suuq ka raadiyay Muqdisho (Dawan Africa).

Doodda 2026

31 Maarso 2026, xildhibaanno ka tirsan baarlamaanka Uganda ayaa weydiiyay in qaxootiga, iyagoo magacaabay Soomaalida iyo Eritrea-da, ay maamuli karaan ganacsiyo yaryar sida timo-jarayaal iyo dukaamo oo ku yaal xaafadaha Kampala sida Makindye, Ggaba, Kabalagala, Kansanga iyo Lukuli. Wasiirka Arrimaha Gudaha, Kahinda Otafiire, wuxuu ku jawaabay in siyaasadda Uganda u oggolaato qaxootiga inay shaqeystaan oo ganacsi maamulaan si ay naftooda u quudiyaan (Pulse Uganda, 1 Abriil 2026).

Bulshada, eeg Somalis in Uganda. Aasaasayaal kale, eeg Hormoodka ganacsiga Soomaaliyeed.