Dekada Kismaayo

Si kooban

Kismaayo waxay ku taal Badweynta Hindiya, meel u dhow afka Webiga Jubba. Dekeddeedu waa dekedda ugu weyn Jubaland iyo koonfurta fog, waana mid ka mid ah afarta deked ee ugu waaweyn Soomaaliya, oo ay la socdaan Muqdisho, Berbera iyo Boosaaso (Wasaaradda Ganacsiga iyo Warshadaha, Istaraatiijiyadda Qaran ee Horumarinta Dhoofinta). Afarta deked, eeg Dekedaha Soomaaliya.

Dhismaha dekedda, 1964 ilaa 1984

1964: dekedda casriga ah waxaa la dhisay iyadoo Mareykanku caawinayo, jasiiraddii horena dhul-weynaha ayaa lagu xiray waddo badda dhex marta (Wikipedia, Port of Kismayo).
1966: buug-gacmeed CIA ah ayaa dekedda ku tilmaamay inay inta badan tahay meel laga dhoofiyo moos iyo dalag kale, oo qaadan karta maraakiib gacmo-gaab ah oo keliya; maraakiibta waaweyn waxaa laga dejin jiray doonyo yaryar oo badda ku jira. Qorshe la doonayay in 1967 la dhammeeyo ayaa dhigay afar meelood oo maraakiib 10,000 tan ah lagu xiro (isla ishaas).
1969 kadib: dekedda waxaa adeegsan jiray ciidamada badda Soomaaliya iyo kuwa Midowga Soofiyeeti (isla ishaas).
1984: Soomaaliya iyo Mareykanku waxay dayactireen marinka afarta meelood ee qiyaastii 630 mitir ah (isla ishaas).

Maamulka kadib 2012

Agoosto 2013, heshiis ayaa dekedda hoos geeyay Maamulka Ku-meel-gaarka ah ee Jubba, iyadoo maamulkeeda lix bilood kadib loo wareejinayo dowladda federaalka, dakhliga dekeddana loo qoondeeyay Jubaland (Wikipedia, Port of Kismayo). Waqtigaas waxaa la soo sheegay khilaaf ku saabsan cidda gacanta ku haysa dekedda iyo dakhligeeda (VOA, GlobalSecurity, 28 Maajo 2013).

Xoolaha iyo dhuxusha

Juun 2016, maareeyaha guud ee dekedda, Axmed Xaaji Aadan, wuxuu sheegay in rar ka kooban 1,200 lo' oo loo diray Imaaraadka Carabta uu ahaa xoolihii ugu horreeyay ee Kismaayo laga dhoofiyo "in ka badan labaatan sano" (Garowe Online, 15 Juun 2016).
Wasaaradda Ganacsiga iyo Warshaduhu waxay sheegtaa in Muqdisho iyo Kismaayo ay maamulaan xoolo aad uga yar kuwa Berbera iyo Boosaaso, kana maqan yihiin qalab gaar ah (Istaraatiijiyadda Qaran ee Horumarinta Dhoofinta). Eeg Dhoofinta xoolaha.
Kismaayo waxay ahayd meesha ugu weyn ee dhuxusha laga dhoofin jiray ka hor mamnuucii QM ee 2012; 2023 Golaha Ammaanka QM wuxuu oggolaaday iib hal mar ah oo kaydka halkaas yaal. Eeg Ganacsiga dhuxusha.

Dakhliga Jubaland

2025, Jubaland waxay lahayd dakhli iyo deeqo wadar ahaan $70 milyan ah. Dakhligeeda u gaarka ahi wuxuu ahaa $37 milyan ($28 milyan canshuuro, $9 milyan ilo kale), deeqaha dibaddana $33 milyan. Waxay kharash gareysay $68 milyan, $41 milyan oo ka mid ah mushaharka shaqaalaha (Bangiga Dhexe ee Soomaaliya, Warbixinta Sannadlaha 2025). Bangiga Dhexe wuxuu rubuc kasta ururiyaa xogta ganacsiga badeecad-badeecad ee dekedaha Muqdisho, Boosaaso iyo Kismaayo (isla ishaas). Eeg Lacagta dowlad-goboleedyada.

Heshiisyada Imaaraadka iyo khilaafkii 2026

Diseembar 2022: Garowe Online waxay sheegtay in shirkadda DP World ee maamusha Berbera iyo Boosaaso ay "u dhaqaaqayso inay la wareegto" dekedda Kismaayo. Shuruud lama sheegin (Garowe Online, 23 Diseembar 2022).
12 Janaayo 2026: dowladda federaalku waxay baajisay dhammaan heshiisyadii Imaaraadka Carabta, oo ay ku jiraan heshiisyada dekedaha Berbera, Boosaaso iyo Kismaayo (Al Jazeera).
13 Janaayo 2026: Jubaland, oo ay la socdaan Puntland iyo Somaliland, ayaa diiday go'aanka, iyadoo sheegtay in Muqdisho aysan lahayn awood sharci oo ay ku joojiso heshiisyada gobolladu si toos ah ula galeen Imaaraadka (Garowe Online, 13 Janaayo 2026).

Ilaha way kala duwan yihiin

Cidda dekedda maamusha. Heshiiskii 2013 wuxuu dhigay in lix bilood kadib federaalku maamulo, halka Wikipedia ay Jubaland u qorto maamulka dekedda (Wikipedia, Port of Kismayo). Jubaland 2026 waxay heshiiska dekedda ku tilmaantay mid ay iyadu xaq u leedahay inay gasho (Garowe Online, kor).
Shuruudaha heshiis kasta oo Imaaraadka. Ilaa 12 Nofembar 2026 lama helin il la daabacay oo sheegaysa taariikhda, qiimaha ama shirkadda maamulaysa heshiis dekedda Kismaayo ah oo lala galay Imaaraadka ama DP World.