Soomaaliya iyo Iiraan

Sidee bay maanta u xiriiraan Soomaaliya iyo Iiraan?

Tan iyo January 2016 Soomaaliya iyo Iiraan xiriir diblomaasiyadeed ma laha. Soomaaliya waxay dalka ka saartay diblomaasiyiinta Iiraan, waxayna xirtay Hay'adda Imaam Khomeini ee Muqdisho, iyadoo sheegtay inay ka gudubtay waajibaadkeeda (Goobjoog, via Wikipedia).

Ganacsigu wuu socdaa: 2022 Iiraan waxay Soomaaliya u dhoofisay alaab dhan US$36.9 milyan (WITS).

Goorma ayuu xiriirku bilaabmay?

Qarniyadii 8-aad ilaa 10-aad ganacsato Faaris iyo Carab ah ayaa ka ganacsan jiray xeebaha Badda Cas iyo Badweynta Hindiya (Maktabadda Congress-ka). Muqdisho waxay jirtay ugu yaraan qarnigii 9-aad, markii soo-galooti Faaris iyo Carab ah ay la dhex galeen Soomaalida; qaar ayaa magaca Muqdisho ku macneeya "maqad shah", "fadhiga shaaha" (Maktabadda Congress-ka).

Xiriirka casriga ah wuxuu bilaabmay 1972; safaaradda Iiraan ee Muqdisho waxaa la furay February 1973 (Steele, 2024).

Yaa ah safiirrada iyo ergooyinka?

1973 safaaradda Iiraan waxaa madax ka ahaa ku-simaha safiirka. Tan iyo 2016 safaarado ma jiraan.

Yaa dhisay xiriirka?

Shaah Maxamed Rida Pahlavi iyo Maxamed Siyaad Barre: dowladahoodu waxay xiriirka dhiseen 1972 (Steele, 2024).

Heshiisyo intee le'eg ayay saxiixeen?

Heshiisyo lama helin.

Hoggaamiyeyaashee booqday?

Booqashooyin taariikh leh lama helin.

Intee ganacsi ah ayay sameeyaan?

Waxa Iiraan u dhoofiso Soomaaliya (WITS):

2010: US$1.9 milyan (WITS).
2015: US$21.8 milyan (WITS).
2020: US$25.0 milyan (WITS).
2022: US$36.9 milyan (WITS).

Intee gargaar iyo lacag ah ayaa la keenay?

Gargaar la tiriyay lama helin (FTS). Iiraan kuma jirto deyn-bixiyeyaasha Soomaaliya (Wasaaradda Maaliyadda).

Amniga ka warran?

Kooxda Kormeerka QM waxay sheegtay in laga bilaabo March 2018 dhuxusha Soomaaliya, oo QM mamnuucday dhoofinteeda, loo qaadi jiray aagagga xorta ah ee Kish iyo Qeshm ee Iiraan. Halkaas waxaa lagu dhex shubi jiray joonyado lagu qoray "Product of Iran", kadibna doonyo calanka Iiraan sita ayaa u qaadi jiray dekedda Hamriyah ee Dubai (Golaha Ammaanka QM, S/2018/1002). Kooxdu waxay Iiraan ku tilmaantay "meesha ugu daciifsan" fulinta mamnuucidda.

29 October 2026 burcad-badeed Soomaali ah ayaa afduubtay doon kalluumeysi oo Iiraani ah oo 20 shaqaale ah saarnaayeen; ciidamada badda Hindiya ayaa badbaadiyay (AP, via Wikipedia). Eeg Burcad-badeedda Soomaaliya.

Sidee Iiraan ula macaamishaa Somaliland iyo dowlad-goboleedyada?

QM waxay sheegtay in ganacsiga dhuxusha ay wadeen shabakado fadhigoodu yahay Dubai iyo Kismaayo, iyo in maamulka Jubaland uusan fulin mamnuucidda (S/2018/1002).

Ma jiraan khilaafaad?

January 2016: Soomaaliya waxay xiriirka u jartay Iiraan; isla maalintaas waxay heshay ballan gargaar Sacuudi ah oo US$50 milyan ah, dowladduna way beenisay inay isku xiran yihiin (Reuters, via Wikipedia).