Cunaqabataynta hubka ee QM ee Soomaaliya, 1992 ilaa 2023

Si kooban

Ku dhowaad 32 sano Soomaaliya waxay ku jirtay cunaqabatayn hub oo QM; 2013-kii waxaa lagu tilmaamay cunaqabataynta hubka caalamiga ah ee noocaas ah ee ugu da'da weyn ee weli dhaqan gal ah (Wikipedia, qaraarka 2093, hoos). Boggani wuxuu diiwaangelinayaa sida loo soo rogay, loo fududeeyay oo loo qaaday, laga soo xigtay diiwaannada QM iyo warbixinnada saxaafadda, isagoon dhinac ka qaadan in ay shaqaysay iyo in kale.

La soo rogay, 1992

23 Janaayo 1992 Golaha Ammaanka, isagoo ku dhaqmaya Cutubka VII ee Axdiga QM, wuxuu si wadajir ah u ansixiyay qaraarka 733, kaas oo cunaqabatayn "guud oo dhammaystiran" ku soo rogay dhammaan keenista hubka iyo qalabka militariga ee Soomaaliya. Isla qaraarku wuxuu Xoghayaha Guud ee QM, isaga iyo madaxda Ururka Midnimada Afrika iyo Jaamacadda Carabta, ka codsaday inay la xiriiraan kooxaha dagaallamaya si colaadda loo joojiyo gargaarkuna dadka u gaaro (Wikipedia, UN Security Council Resolution 733). Qaraarka 751 ee 1992 wuxuu sameeyay guddi Golaha Ammaanka ka tirsan oo kormeera cunaqabataynta (Golaha Ammaanka QM, guddiga cunaqabataynta 751). Dhacdooyinka guud ee sannadkaas waxaa lagu sheegay Faragelintii QM, 1992 ilaa 1995.

Kormeerka

Qaraarka 1425 ee 2002 iyo qaraarka 1519 ee 16 Diseembar 2003 waxay sameeyeen guddiyo khubaro ah, oo fadhigoodu ahaa Nairobi, si ay u baaraan jebinta dhulka, cirka iyo badda, u qiimeeyaan awoodda dalalka deriska ah ee fulinta cunaqabataynta, una magacaabaan kuwa jebiya (Wikipedia, UN Security Council Resolution 1519). Qaraarro dambe ayaa hawshan ku sii waday koox kormeer ah, markii dambena guddi khubaro ah (bogga guddiga cunaqabataynta QM). Qaraarka 2036 ee 2012 wuxuu ku daray mamnuucidda dhoofinta dhuxusha (bogga guddiga cunaqabataynta QM). Warbixin QM oo 2016 ah ayaa Iiraan, Liibiya, Kuuriyada Waqooyi iyo Suudaan ku magacawday ilaha hubka sharci darrada ah (Geeska, hoos).

La fududeeyay, 2013

6 Maarso 2013 qaraarka 2093 wuxuu hal sano u hakiyay cunaqabataynta ciidamada dowladda federaalka cusub ee Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud, oo codsaday. Hubka fudud waxaa loo iibsan karay "oo keliya horumarinta ciidamada amniga ee Dowladda Federaalka Soomaaliya" (tarjumaad); hubka culus sida gantaallada cirka-ka-hortagga iyo madaafiicda weli waa mamnuuc ahaayeen. Maraykanka, Midowga Afrika, Jaamacadda Carabta iyo Hay'adda Horumarinta Dowladaha (IGAD) ayaa taageeray isbeddelka; Ingiriiska, oo qoray, iyo Faransiiska waxaa la sheegay inay walaac ka qabeen faafitaanka hubka oo ballaarta (Wikipedia, UN Security Council Resolution 2093).

Dowladda laga qaaday, 2023

1 Diseembar 2023 Goluhu wuxuu si wadajir ah u ansixiyay laba qaraar oo Ingiriisku qoray. Qaraarka 2714 wuxuu cunaqabataynta ka qaaday dowladda federaalka, isagoo sheegay inaysan jirin "cunaqabatayn hub" oo saaran, qaraarka 2713na wuxuu sameeyay nidaam cunaqabatayn oo gooni ah oo cunaqabataynta ku haya al-Shabaab (Geeska, 7 Febraayo 2024; bogga guddiga cunaqabataynta QM). Dowladda waxaa laga codsaday inay ku dhaqanto istaraatiijiyadeeda qaran ee maaraynta hubka iyo rasaasta, oo aysan hub u gudbin cid aan adeegeeda ka tirsanayn. Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud wuxuu sheegay in go'aanku macnihiisu yahay "hadda waxaan xor u nahay inaan iibsanno hub kasta oo loo baahdo" (tarjumaad) iyo in dowladdu si adag u fulin doonto xakamaynta hubkeeda (CGTN Africa, 3 Diseembar 2023).

Doodda

Suhaib Mahmoud, oo u qoray Geeska, wuxuu ku dooday in hubka la siiyay ciidamada Soomaalidu uu gaaray al-Shabaab iyadoo loo marayo khasaaraha dagaalka, weerarrada saldhigyada iyo iibinta askarta, isagoo soo xigtay dhicitaankii saldhigga Geriley Luulyo 2023, iyo in hubeynta maleeshiyaadka beelaha tan iyo dabayaaqadii 2022 ay keentay isla khatarihii cunaqabataynta loogu talagalay. Wuxuu sidoo kale ku dooday in cunaqabataynta wax yar ka qabatay joojinta hubka ka soo gala dalalka deriska ah (Geeska). 2013-kii dowladdu waxay ku doodday in hubku xoojin doono ciidamadeeda ee ka dhanka ah kacdoonka (Wikipedia, qaraarka 2093); eeg Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed iyo AUSSOM.

Ilaha way kala duwan yihiin

• Cunaqabataynta ma shaqaysay? Falanqaynta Geeska waxay sheegaysaa in hubku si kastaba uga soo galay dalalka deriska ah; dowladdu waxay 2013 ku doodday inay hub ugu baahan tahay la dagaallanka kacdoonka.
• Khatarta ka qaadista. Dowladdu waxay sheegtaa inay xakamayso kaydkeeda; falanqeeyayaashu waxay tilmaamaan in hub u leexday al-Shabaab iyo maleeshiyaadka beelaha.

Akhri ilaha asalka ah

• Golaha Ammaanka QM, guddiga cunaqabataynta Soomaaliya (751): bog.
• Maktabadda Dijitaalka ee QM, qaraarka 2714 (2023): diiwaan.