Calanka Soomaaliya: cidda naqshadaysay, goorta, iyo waxa xiddigtu ka dhigan tahay

Calanka hal sadar

Xiddig cad oo shan gees leh, oo bartamaha dhul buluug khafiif ah ku taal. Af-Soomaali waa Calanka Soomaaliya, xiddigtana inta badan waxaa loo yaqaan xiddigta.

Cidda samaysay iyo goorta

Calanka waxaa naqshadeeyay Maxamed Cawaale Liibaan, oo ahaa aqoonyahan Soomaaliyeed, kadib markii golaha dhulku ku heshiin waayay soo jeedinno hore (Flag of Somalia, Wikipedia, oo soo xiganaya CRW Flags iyo Costantino 2001; Mohammed Awale Liban, Wikipedia). Goluhu wuxuu ansixiyay 12 Oktoobar 1954, xilligaas oo koonfurtu weli ahayd Dhulka Wasaayadda Qaramada Midoobay ee Soomaaliya oo uu Talyaanigu maamulayay (Flag of Somalia, Wikipedia, oo soo xiganaya diiwaanka Golaha Guud ee QM ee 14 Diseembar 1954).

Cabdirisaaq Xaaji Xuseen, oo ka mid ahaa hoggaamiyeyaasha Leegada Dhallinyarada Soomaaliyeed (SYL) kadibna noqday ra'iisul wasaare, ayaa sheekada ku qoray xusuus-qorkiisa (Hussein, My Role in the Foundation of the Somali Nation-State, 2017, bb. 97–98, sida uu Wikipedia soo xigtay).

26 Juun 1960 waqooyigu wuxuu xor ku noqday Dowladda Somaliland. 1 Luulyo 1960 wuxuu ku biiray koonfurta, calanka xiddigtana wuxuu noqday calanka Jamhuuriyadda Soomaaliya (Flag of Somalia, Wikipedia). Soomaalidu 12 Oktoobar waxay u dabaaldegaan Maalinta Calanka.

Waxa uu ka dhigan yahay

Xiddigta. Shanteeda gees waxay u taagan yihiin shanta dhul ee Soomaalidu ku nooshahay: Somaliland-tii Ingiriiska, Soomaaliyadii Talyaaniga, Somaliland-tii Faransiiska (maanta Jabuuti), Deegaanka Soomaalida ee Itoobiya, iyo Gobolka Waqooyi Bari ee Kenya (Znamierowski, The World Encyclopedia of Flags, 1999, b. 222, sida uu Wikipedia soo xigtay). Maktabadda Koongareeska Mareykanka waxay bixisaa isla shantaas: dhulalkii Talyaaniga iyo Ingiriiska, Ogaadeenya, Jabuuti iyo NFD-dii Kenya (Library of Congress, Somalia: A Country Study). Shantaas laba ka mid ah, waqooyiga iyo koonfurta, ayaa midoobay 1960. Jabuuti waxay dal xor ah noqotay 1977.

Buluugga. Ilaha intooda badan waxay sheegaan in buluugga khafiifka ahi markii hore sharfayay Qaramada Midoobay, oo kormeeraysay jidka xorriyadda koonfurta 1950 ilaa 1960 (Flag of Somalia, Wikipedia). Tixraaca calammada Jarmalka ee Flaggenlexikon wuxuu leeyahay tani "la sheegay" inay ka timid Liibaan laftiisa (Flaggenlexikon). Buugga CIA World Factbook wuxuu bixiyaa macnaha maanta la isticmaalo: cirka iyo badaha ku wareegsan xeebta Soomaaliyeed (CIA World Factbook, kayd 2012, via Wikipedia).

Caddaanka. Caddaanka xiddigta waxaa inta badan loo fasiraa nabad iyo barwaaqo.

Calanka iyo sharciga

Dastuur kasta oo Soomaaliyeed tan iyo xorriyadda wuxuu calanka ku qoray qodobbadiisa ugu horreeya.

• 1960. Qodobka 1aad ee dastuurkii ugu horreeyay ee Jamhuuriyadda Soomaaliya wuxuu leeyahay: calanka qaranku waa buluug, waa leydi, bartamihiisana waxaa ku dhex yaal xiddig cad oo shan gees oo siman leh (Dastuurka Jamhuuriyadda Soomaaliya, 1960, qod. 1(4)).
• 2012. Qodobka 6aad ee Dastuurka Ku-meel-gaarka ah wuxuu leeyahay calanka Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya waa leydi buluug khafiif ah oo bartamihiisa ay ku taal xiddig cad oo shan gees oo siman leh. Isla qodobku wuxuu u oggolaanayaa dowlad xubin kasta inay yeelato calan iyo astaamo u gaar ah (Dastuurka Ku-meel-gaarka ah ee Soomaaliya, 2012, qod. 6). Jadwalka Kowaad wuxuu sawir ahaan u muujinayaa calanka iyo astaanta.

Astaanta dowladdu isma beddelin tan iyo 1960: gaashaan buluug ah oo xuduud dahab ah leh iyo xiddig lacag-midab ah, oo ay qabtaan laba shabeel, kana sarreeya laba waran oo isdhaafsan iyo laba caleen oo timireed (Dastuurka 1960, qod. 1(5)).

Midabbada

Buluugga khafiifka ahi wuxuu u dhow yahay hex #418FDE (RGB 65, 143, 222). Xiddigtu waa caddaan saafi ah (Flag of Somalia, Wikipedia).

Waxa maanta la ogaado

Calanka waxaa laga taagaa inta badan dhulalka Soomaalida iyo qurbaha. Somaliland, oo isticmaalaysay calan u gaar ah tan iyo 1996, dad ayaa lagu xiray taagidda calanka xiddigta. Sebtembar 2015, afar fannaan oo ka tirsan kooxda Horn Stars ayaa lagu xiray garoonka Hargeysa kadib markii ay wadaageen sawirro ay calanka xiddigta ku haystaan bandhig Muqdisho ka dhacay. Maxkamad Hargeysa ah ayaa sii daysay maalmo kadib (Hiiraan Online, 2015; Garowe Online).

Wax la xiriira

Eeg labada heesood ee qaranka iyo Toosoo: baaqa.