Taariikhda
Xukunkii Faashiistaha iyo dagaalka, 1923–1941
1923 ilaa 1941 Talyaanigii Faashiistaha ahaa wuxuu xoog ku xukumay koonfurta Soomaaliya, wuxuu soo afjaray saldanadihii ugu dambeeyay ee waqooyiga 1926, intii Dagaalkii Labaad ee Adduunka socdayna muddo kooban wuxuu inta badan dhulalka Soomaalida hoos geeyay hal maamul. Maktabadda Koongareesku waxay xustay in xilligaasi uu maamul Soomaaliyeed oo midaysan ka dhigay mid suurtagal u muuqda.
Waxa dhacay
- 1923. Cesare De Vecchi wuxuu noqday guddoomiyihii Faashiistaha ee ugu horreeyay ee Soomaaliyadii Talyaaniga (Britannica).
- 1924. Sheekh Xasan Barsane wuxuu diiday amarkii De Vecchi ee hub ka dhigista, isagoo ku daliishanaya sharciga Islaamka, waxaana la qabtay Abriil 1924 (Sheikh Hassan Barsane).
- 1926. Duullaan militari kadib, Talyaanigu wuxuu la wareegay saldanadaha Majeerteen iyo Hobyo (Britannica). Isla sannadkaas Jubbada Sare, oo ay Kismaayo ku jirto, waxaa lagu daray Soomaaliyadii Talyaaniga (Oltre Giuba).
- Laga bilaabo 1906. Guddoomiyeyaashii Talyaanigu waxay dhiseen dhaqaale beereed oo u dhexeeya webiyada Shabeelle iyo Jubba, taas oo saldhig u noqotay kala duwanaanshaha dambe ee waqooyiga iyo koonfurta (Library of Congress).
- 1920-meeyadii ilaa 1930-meeyadii. Soomaalidu waxay sameysteen faro u gaar ah: Cismaaniya oo uu sameeyay Cismaan Yuusuf Keenadiid (1920 ilaa 1922) iyo farta Boorama oo uu sameeyay Cabdiraxmaan Sheekh Nuur (ilaa 1933) (Somali writing systems). Eeg sida Af-Soomaaligu u noqday mid la qoro.
- 1934. Isku dhac ka dhacay Walwaal oo ku taal Ogaadeenya lagu muransan yahay ayaa Talyaaniga u noqday cudurdaar uu ku duulo Itoobiya (Britannica).
- 1935 ilaa 1936. Talyaanigu wuxuu qabsaday Itoobiya. 1940: wuxuu qabsaday Somaliland-tii Ingiriiska. Muddo kooban Ogaadeenya, waqooyiga iyo koonfurta ayaa si wadajir ah loo maamulay, iyagoo leh lacag iyo canshuur isku mid ah (Library of Congress).
- 1939. Bannaanbaxyo ku saabsan waxbarashada oo Burco ka dhacay, oo ay hoggaaminayeen shakhsiyaad uu ka mid ahaa Sheekh Bashiir (1945 Sheikh Bashir rebellion).
- Maarso 1941. Ingiriisku wuxuu dib u qabsaday waqooyiga, koonfurta iyo Ogaadeenyana wuxuu hoos geeyay maamulkiisa militari (Library of Congress).
Dhaxalka, sida loo diiwaangeliyay
Maktabadda Koongareesku waxay xustay in tani ay midaynta ka dhigtay mid suurtagal u muuqata (Library of Congress).
Waxa taariikhyahannadu diiwaangeliyeen
Saldanadihii waqooyiga waxaa lagu soo afjaray duullaan militari (Britannica). Maktabadda Koongareesku waxay kala duwanaanshaha dambe ee waqooyiga iyo koonfurta ku xirtaa dhaqaalihii beereed ee Talyaanigu ka dhisay koonfurta (Library of Congress).
Ilaha
- Britannica · britannica.com
- Sheikh Hassan Barsane · en.wikipedia.org
- Oltre Giuba · en.wikipedia.org
- Library of Congress · countrystudies.us
- Somali writing systems · en.wikipedia.org
- Library of Congress · countrystudies.us
- 1945 Sheikh Bashir rebellion · en.wikipedia.org