Weerarrada al-Shabaab ee Yugandha iyo Kenya, 2010 ilaa 2019

Kooban

Al-Shabaab waxay weerarro ka geysatay dalalkii ciidamada u diray Soomaaliya, gaar ahaan Yugandha (Uganda) iyo Kenya. Boggan wuxuu diiwaangelinayaa afarta weerar ee ugu dhimashada badnaa, sida ay ilaha u wariyeen. Ciidamada la geeyay waxaa looga hadlay Ciidamada Yugandha ee Soomaaliya iyo Ciidamada Kenya ee Soomaaliya.

Kampala, 11 Luulyo 2010

Habeenkii ciyaarta kama dambaysta ah ee Koobka Adduunka, laba bambo ayaa ka qarxay Kampala, mid wuxuu ka qarxay maqaayad Itoobiyaan ah, midka kalena naadi rugby oo dad ciyaarta ku daawanayeen. Ugu yaraan 74 qof ayaa ku dhintay. Al-Shabaab waxay Al Jazeera u sheegtay inay iyadu abaabushay oo fulisay qaraxyada (Al Jazeera, 12 Luulyo 2010). Wikipedia waxay ku tilmaantay weerarkii ugu horreeyay ee kooxdu ka geysato meel ka baxsan Soomaaliya (Wikipedia, qaraxyadii Kampala 2010).

Westgate, Nairobi, Sebtembar 2013

Sabtidii 21 Sebtembar 2013 niman hubeysan ayaa galay suuqa weyn ee Westgate ee Nairobi; go'doomintu waxay socotay, ugu yaraan magac ahaan, afar maalmood. Ugu yaraan 70 qof ayaa la dilay, sida ay sheegtay Council on Foreign Relations (Golaha Xiriirka Dibadda), oo qortay in weerarayaashu su'aalo weydiinayeen dadka wax iibsanayay, ayna dileen kuwii ay u qaateen inay Masiixiyiin yihiin, Muslimiintana ay daayeen, waqtiyo kalena ay si aan kala sooc lahayn wax u dileen. Waxay xustay su'aalo aan jawaab loo helin oo ku saabsan inta weerarayaasha ahaayeen iyo goorta ay ka baxeen, iyo in muuqaal la duubay uu muujiyay askar Kenyan ah oo suuqa dhacaya; Madaxweyne Uhuru Kenyatta wuxuu amar ku bixiyay baaritaan (John Campbell, Council on Foreign Relations, 8 Oktoobar 2013).

Oktoobar 2013 barnaamijka Newsnight ee BBC wuxuu mid ka mid ah afartii nin ee hubeysnaa ee ka muuqday kamaradaha CCTV ku magacaabay Xasan Cabdi Dhuhulow (Hassan Abdi Dhuhulow), oo ahaa 23 jir u dhashay Norway, asal ahaan Soomaali ah; hay'adda sirdoonka Norway waxay Kenya u dirtay saraakiil si ay u hubiyaan warbixinnada (Graphic Online, BBC, 18 Oktoobar 2013). Wikipedia waxay diiwaangelisay in hay'addu markii dambe xaqiijisay inuu ku dhintay suuqa, kadib markii FBI ay aqoonsatay iyadoo adeegsanaysa baaritaan sayniseed (Wikipedia, Hassan Abdi Dhuhulow).

Kulliyadda Jaamacadda Gaarisa, 2 Abriil 2015

Niman hubeysan ayaa qiyaastii 5:30 subaxnimo weeraray Kulliyadda Jaamacadda Gaarisa (Garissa University College) ee waqooyi-bari Kenya, waxayna saacado badan afduub ku hayeen ardayda iyo shaqaalaha. Markii habeenku dhacay dowladdu waxay xaqiijisay 147 qof oo dhintay, waxayna sheegtay in ciidamada ammaanku dileen afartii nin ee hubeysnaa oo dhan; ilo deegaanka ah ayaa maalintii xigtay sheegtay in tiradu tahay 170. Warbaahintu waxay sheegtay in weerarayaashu si gaar ah u beegsadeen ardayda Masiixiyiinta ah. Al-Shabaab ayaa sheegatay weerarka. Leslie Lefkow oo ka tirsan Human Rights Watch ayaa ku tilmaantay "weerar foolxun oo lagu qaaday arday" (tarjumaad), waxayna ku boorisay Kenya inay "hubiso jawaab sharci ah oo waafaqsan xuquuqda aadanaha" (tarjumaad) (Human Rights Watch, 3 Abriil 2015).

DusitD2, Nairobi, 15 Janaayo 2019

Shan weerarayaal ah ayaa weeraray xarunta xafiisyada ee ku taal 14 Riverside Drive ee Nairobi, oo ay ku jirto hoteelka DusitD2. Mid ka mid ah ayaa isku qarxiyay meel maqaayad ka baxsan, kuwii kalena waxay xafiisyada iyo hoteelka ku dhex socdeen iyagoo wata qoryo iyo bambooyin gacmeed. 21 qof ayaa la dilay, ugu yaraan 28 kalena waa dhaawacmeen; go'doomintu waxay dhammaatay subaxdii xigtay, iyadoo qiyaastii 700 qof la badbaadiyay. Al-Shabaab waxay weerarka ku sheegatay war ay ku xirtay go'aankii Mareykanka ee uu Qudus (Jerusalem) ugu aqoonsaday caasimadda Israa'iil. Cilmi-baarayaal ka tirsan Combating Terrorism Center ee West Point ayaa qoray in uu ahaa qaraxii ismiidaamin ee ugu horreeyay ee al-Shabaab si guul ah uga fulisay Kenya, iyo weerarkeedii ugu weynaa ee ugu horreeyay ee halkaas ay inta badan fuliyeen Kenyan aan Soomaali ahayn (Matt Bryden iyo Premdeep Bahra, CTC Sentinel, Luulyo 2019).

Unugga hore ee al-Qaacida ee Bariga Afrika, oo ay ku jiraan qaraxyadii safaaradaha 1998 iyo dilalkii hoggaamiyeyaashiisa lagu dilay Soomaaliya 2009 iyo 2011, waxaa looga hadlay Unugga al-Qaacida ee Bariga Afrika iyo Soomaaliya, 1998 ilaa 2011.

Ilaha way kala duwan yihiin

Dhimashada Kampala. 74 (Al Jazeera); warbixinnadii hore waxay sheegeen tiro ka yar, qaar ka mid ah falanqayntii dambena 76.
Dhimashada Westgate. 67 sida ay dowladda Kenya tirisay; ugu yaraan 70 (Council on Foreign Relations); wadarro dambe oo ah 72 oo ay ku jiraan weerarayaashii.
Dhimashada Gaarisa. 147 (dowladda, 2 Abriil 2015), 148 tirinno dambe (Wikipedia), ama 170 (il deegaanka ah oo Human Rights Watch soo xigatay).
Sababta al-Shabaab ay u sheegtay weerarka DusitD2. Kooxdu waxay soo qaadatay Qudus; qorayaasha CTC Sentinel waxay ku doodeen in weerarka la qorsheeyay waqti dheer ka hor go'aankaas.

Adiga akhri ilaha asalka ah

Human Rights Watch, "Kenya: At least 147 dead in heinous Garissa attack" (Kenya: ugu yaraan 147 ayaa ku dhintay weerarkii foolxumaa ee Gaarisa) (2015): bayaanka.
Matt Bryden iyo Premdeep Bahra, "East Africa's Terrorist Triple Helix", CTC Sentinel (2019): maqaalka.