Shirkadaha warbaahinta Soomaaliyeed: cidda aasaastay oo leh TV-yada, raadiyeyaasha iyo bogagga wararka

Si kooban

Markii warbaahintii dowladdu shaqada joojisay 1991, shirkado Soomaaliyeed oo gaar ah ayaa buuxiyay meeshii bannaanayd, iyagoo ku bilaabay raadiyeyaal FM ah, kadibna TV dayax-gacmeed iyo bogag war. Media Landscapes waxay xustay in qaar badan oo ka mid ah TV-yada dayax-gacmeedka ee afka Soomaaliga lagu aasaasay qurbaha (Media Landscapes, Soomaaliya: telefishinka). Laba adeeg oo TV ah waxaa maamula maamullo: Telefishinka Qaranka Soomaaliyeed (1983) ee Muqdisho iyo Telefishinka Qaranka Somaliland (2004) ee Hargeysa (isla ilahaas; Wikipedia, Mass media in Somalia). Sida Soomaalidu u hesho wararka iyo badbaadada saxafiyiinta, eeg Media in Somalia. Shirkadaha isgaarsiinta iyo warbaahinta oo dhan, eeg telecoms, internet and media directory.

Shirkadaha ugu caansan

HornAfrik (1999 ilaa 2010). Waxaa Muqdisho lagu furay 12 Diseembar 1999, waxaana furay Axmed Cabdisalaan Aadan, Maxamed Cilmi iyo Cali Imaan Sharmaarke, Soomaali u haajirtay Kanada. Waxay ahayd shabakaddii raadiyaha madax-bannaan ee ugu horreysay ee xaruntu Muqdisho tahay, waxayna maamulaysay Radio HornAfrik, Capital Voice, HornAfrik TV, bog internet iyo xarun tababar (Canadian Journalists for Free Expression, Maxamed Cilmi; Wikipedia, HornAfrik). Aasaasayaasheedu waxay 2002 ku guuleysteen abaalmarinta Xorriyadda Saxaafadda Caalamiga ah ee CJFE. Cali Imaan Sharmaarke waxaa lagu dilay Muqdisho 2007 (CJFE, Cali Imaan Sharmaarke). HornAfrik waxay xirantay 2010 (Wikipedia, HornAfrik).

Hiiraan Online (1999). Bog war oo lagu aasaasay Ottawa 1 Luulyo 1999, waxaana aasaasay Axmed Guure, kabtan hore oo Somali Airlines ah, weli waxaa laga maamulaa Ottawa. Wuxuu ku daabacaa Ingiriisi iyo Soomaali, wuxuuna qaadaa xayeysiisyada shaqooyinka hay'adaha gargaarka iyo dowladda (Jaamacadda Alberta, kaydka Minority Media; Open Society Foundations, Mapping digital media, Diseembar 2011).

Shabelle Media Network (2002). Waxaa 2002 Marka ku aasaasay koox qalin-jabiyayaal Soomaaliyeed oo dhallinyaro ah, mar dambena waxay u guurtay Muqdisho; waxay bilowday TV dayax-gacmeed oo gaara Afrika, Aasiya iyo Australia, 2005-na waxay ku dartay Waqooyiga Ameerika iyo Yurub (Radio Netherlands Media Network, 30 Abriil 2005, kayd). Milkiilaheedu waa Cabdimaalik Yuusuf Banna (Wikipedia, Shabelle Media Network). Wariyeyaal Bilaa Xuduud (RSF) waxay Radio Shabelle u doorteen warbaahinta sannadka 2010 (RSF, Diseembar 2010, kayd). Dhowr ka mid ah agaasimayaasheeda iyo wariyeyaasheeda ayaa la dilay 2007 ilaa 2012 (VOA, 21 Sebtembar 2012).

Universal TV (2005). Kanaal dayax-gacmeed gaar ah oo la aasaasay 2005, oo istuudiyeyaal ku leh London iyo Kuala Lumpur, laguna tilmaamay shabakaddii dayax-gacmeedka Soomaaliyeed ee noocaas ah ee ugu horreysay uguna weyneyd (Mapping the Somali Media, 2012; Somali Directory UK, kayd). Shirkad UK ah, Universal Somali TV Limited, ayaa ku jirta diiwaanka Companies House (Companies House, 10839282). Booliska Somaliland waxay xireen xafiiskeeda Hargeysa 27 Juun 2020, Somaliland-na waxay ka laabatay ruqsaddeeda 12 Febraayo 2025 (Somaliland.com, kayd 2020; Somali Magazine, 2025). Wasiir Somaliland ah ayaa milkiilaheeda ku magacaabay Injineer Axmed Abuubakar (Horn Observer).

Horn Cable TV (2003). Kanaal war oo gaar ah oo Hargeysa ku yaal, waxaana leh Farxaan Xaaji Cali (Wikipedia, Horn Cable Television).

Garowe Online (2004). Bog war oo laba-luqadeed ah oo Garoowe ku yaal, waxaana leh Garowe News Group, oo sidoo kale leh Radio Garowe. Falanqayn BBC ah oo 2011 ayaa ku tilmaantay mid ay subax kasta akhriyaan wasiirrada iyo masuuliyiinta Puntland (Wikipedia, Garowe Online).

Sannadaha la aasaasay xarumaha kale

Laga soo qaatay shaxda maqaalka Wikipedia ee warbaahinta Soomaaliyeed (Wikipedia, Mass media in Somalia):

Ilaha way kala duwan yihiin

• Aasaasayaasha HornAfrik. CJFE iyo Wikipedia waxay magacaabaan saddex aasaase; qaar ka mid ah noocyada maqaalka Wikipedia waxay taxaan laba keliya (ilaha kore).
• Xiritaanka HornAfrik. Wikipedia waxay soo koobiddeeda ku sheegtaa 2010, waxayna leedahay inay xirantay "sannadka ka dambeeya" sannadguuradeedii sagaalaad ee 2008 (Wikipedia, HornAfrik).
• Horseed Media. Isla shaxda Wikipedia waxay saf ku sheegtaa 2002, saf kalena 2008 (Wikipedia, Mass media in Somalia).