# Masiixiyiinta iyo howlaha faafinta masiixiga Soomaaliya, 1881 ilaa maanta

> Masiixiyadda Soomaalida dhexdeeda: howlaha faafinta 1881 wixii ka dambeeyay, Kaatidraalka Muqdisho, saaristii 1910, 1935 iyo 1976, Biishob Colombo, tirooyinka iyo sharciga maanta, ilo la raacsan.

Source page: https://calankii.com/so/society/christians-and-missions-in-somalia/
Language: so
Translation of: https://calankii.com/en/society/christians-and-missions-in-somalia/
Last checked: 2026-11-13
Publisher: Calankii (https://calankii.com)

## Si kooban

Howlaha faafinta masiixigu waxay la yimaadeen xukunka gumeysiga, wayna yaraayeen. Diiwaanka hoose wuxuu bixinayaa howl kasta, waxa ay qabatay iyo sida ay ku dhammaatay, iyadoo mid kasta isheeda la raaciyay. Tirooyinku waxay ka yimaadeen ilo aad u kala duwan oo aan is waafaqsanayn; mid kasta waxaa lagu sheegay cidda tirisay.

## Waqooyiga: howshii Katooliga Faransiiska, 1891 ilaa 1910

Howsha Katooliga Faransiiska waxay 1891 agoon-hayn ka furtay Daymoole, oo u dhow Berbera. Sida uu qoray qoraaga Soomaaliga masiixiga ah Aweis A. Ali, isagoo soo xiganaya taariikhyahan Siciid Samatar, kulanka carruurta agoon-hayntan ayaa ka mid ahaa waxyaabihii Sayid Maxamed Cabdulle Xasan ka soo horjeedsiiyay xukunka Ingiriiska. Howsha waxaa la saaray 1910, waxayna u guurtay Jigjiga ([Aweis A. Ali, "A Brief History of Christian Missions in Somalia", African Research Journal of Education and Social Sciences, 2020](https://www.somalibiblesociety.org/download/a-brief-history.pdf)). Isla warqaddu waxay agoon-hayntii Katooliga ee ugu horreysay ee Soomaalida dhexdeeda dhigtaa 1881.

Intaas kadib dowladda Ingiriisku waxay dhammaan howlaha faafinta ka reebtay Maxmiyadda Somaliland. 1927 Xoghayaha Gumeysigu wuxuu ku magacaabay gumeysiga keliya, marka laga reebo qaybo ka mid ah waqooyiga Nigeria, oo laga reebay howlaha faafinta masiixiga ([Hansard, 29 Luulyo 1927](https://api.parliament.uk/historic-hansard/written-answers/1927/jul/29/christian-missions)). 1937 Xoghayaha Gumeysigu wuxuu sheegay in dowladdu "sannado badan" ay "ku qasbanayd inay ka reebto dhammaan wacdiyayaasha" sababo la xiriira "xaaladaha gaarka ah ee adag" ee maxmiyad "ay ku dhowaad dhammaan degan yihiin qabiilooyin reer guuraa ah oo muslim ah". Waxa keliya ee laga reebay waxay ahaayeen laba xubnood oo ka tirsan Bible Churchmen's Missionary Society oo ka caawinayay xero qaxooti oo dadka Itoobiya ka yimid ([Hansard, 28 Abriil 1937](https://api.parliament.uk/historic-hansard/commons/1937/apr/28/british-somaliland-abys-sinian-refugees)). 1947 dowladdu waxay sheegtay in siyaasadda "mar ka mar dib loo eego" ([Hansard, 30 Luulyo 1947](https://api.parliament.uk/historic-hansard/written-answers/1947/jul/30/somaliland-christian-missions)).

## Koonfurta: Luteeriyaanka Iswiidhishka, 1896 ilaa 1935

Kaniisadda Luteeriyaanka Iswiidhishka ee Dibadda ayaa 1896 howl ka furtay Kismaayo, waxayna ku faaftay Jilib, Jamaame iyo Mugaambo iyadoo leh iskuullo, rugo caafimaad iyo kaniisado. Inta badan kuwii diinta beddelay waxay ka yimaadeen bulshooyinka beeralayda ah ee dooxada Jubba. Talyaanigu wuxuu howsha saaray 1935 ([Aweis A. Ali, 2020](https://www.somalibiblesociety.org/download/a-brief-history.pdf)). Tirakoob 2023 oo uu sameeyay Somali Bible Society ayaa sheegaya in masiixiyiinta koonfurta Soomaaliya maanta intooda badani ka farcameen kuwaas ([Somali Bible Society, Somali Christian Census 2023](https://www.somalibiblesociety.org/download/census-of-somali-christians-2023.pdf)).

## Koonfurta: Kaniisadda Katooliga xilligii Talyaaniga, 1904 ilaa 1991

Howsha Katooliga ee Soomaaliya Talyaaniga waxay si rasmi ah u bilaabatay 21 Janaayo 1904 hoos timaadda Prefecture Apostolic of Benadir ([Somali Bible Society, 2023](https://www.somalibiblesociety.org/download/census-of-somali-christians-2023.pdf)). Wadaaddada Trinitarian-ka ayaa yimid 1903, waxayna bixiyeen waxbarasho iyo gargaar saboolka iyo bukaanka; xilligii guddoomiye De Vecchi ee 1920-meeyadii waxaa la horumariyay wacdiyayaasha Consolata ([Christianity in Somalia, Wikipedia](https://en.wikipedia.org/wiki/Christianity_in_Somalia)). 1939 dowladda Talyaanigu waxay kaniisadda u bixinaysay inay maamusho 12 dugsi hoose oo ay dhigtaan 1,776 arday ([Aweis A. Ali, 2020, oo soo xiganaya Touval 1963](https://www.somalibiblesociety.org/download/a-brief-history.pdf)).

**Kaatidraalka Muqdisho** waxaa la dhisay 1923 ilaa 1928 amarka guddoomiye Cesare Maria De Vecchi, qaab Norman ah oo laga soo guuriyay kaatidraalka Cefalù ee Sicily. Wuxuu ahaa kaatidraalka ugu weyn Bariga Afrika. Taariikhyahanad Claire Dillon waxay ku doodaysaa in naqshaddu ujeeddo ka lahayd in xukunka Talyaaniga loo soo bandhigo "qabsasho nabadeed" ([Mogadishu Cathedral, Wikipedia, oo soo xiganaysa Dillon 2025](https://en.wikipedia.org/wiki/Mogadishu_Cathedral); [wareysi Geeska la yeeshay Claire Dillon, 2025](https://www.geeska.com/en/claire-dillon-italians-promoted-their-occupation-benefit-colonized)). Eeg [Kaatidraalka Muqdisho](/so/society/mogadishu-cathedral/).

**Immisa Katoolig?**
- 1940: Biishob Francesco Filippini wuxuu sheegtay qiyaastii 40,000 Katoolig oo Soomaali ah, inta badan deegaannada beeraha ee Jubba iyo Shabeelle ([Aweis A. Ali, 2020, oo soo xiganaya Tripodi 1999](https://www.somalibiblesociety.org/download/a-brief-history.pdf)). Biishob Giorgio Bertin ee Jabuuti wuxuu sheegay in tiradani aad u badan tahay (isla ilaha).
- Qiyaastii 1950: qiyaastii 8,500 Katoolig, bilowgii maamulka wakiilnimada QM ([Christianity in Somalia, Wikipedia, oo soo xiganaysa Diocese-ka Muqdisho](https://en.wikipedia.org/wiki/Christianity_in_Somalia)).
- 2004: qiyaastii 100 ([isla ilaha](https://en.wikipedia.org/wiki/Christianity_in_Somalia)).

## Mennonite-ka iyo Sudan Interior Mission, 1953 ilaa 1976

Howsha Mennonite-ka waxay koonfurta Soomaaliya timid 1953, Sudan Interior Mission (SIM)-na 1954. Labaduba waxay maamulayeen iskuullo, rugo caafimaad iyo isbitaallo. 1962 macallinkii Mennonite-ka ahaa ee reer Kanada Merlin Grove ayaa Muqdisho lagu dilay isagoo la mindiyeeyay. 1966 masiixiyiin Soomaali ah oo ku sugnaa Muqdisho, Buulobarde iyo Beledweyne ayaa ku biiray kaniisadda Mennonite-ka. Markii dowladdu la wareegtay hantida howlaha, kaatidraalka Katooliggu wuxuu u oggolaaday xubnaha labada howl inay halkaas ku cibaadaystaan. Labada howlba waxaa la saaray 1976 ([Aweis A. Ali, 2020](https://www.somalibiblesociety.org/download/a-brief-history.pdf)). Kitaabka Qudduuska ah oo dhammaystiran waxaa markii ugu horreysay Af-Soomaali lagu daabacay 1979 ([Christianity in Somalia, Wikipedia](https://en.wikipedia.org/wiki/Christianity_in_Somalia)).

## 1989: dilkii Biishob Colombo

Salvatore Colombo, wadaad Fransiskaan ah oo Talyaani ah oo Soomaaliya ka shaqaynayay 1946 wixii ka dambeeyay, laguna caleemo saaray Biishobka Muqdisho 1976, ayaa lagu toogtay kaatidraalka 9 Luulyo 1989. Dowladda Siyaad Barre waxay eedda saartay Islaamiyiin; warbixinno kale waxay eedda saareen dowladda. Dhowr sheekh ayaa la xiray, 14 Luulyo 1989-na ciidamada dowladdu waxay rasaas ku fureen dad ka soo baxayay masaajid Muqdisho ku yaal kadib khudbad dhaleeceysay xariggaas ([Salvatore Colombo, Wikipedia](https://en.wikipedia.org/wiki/Salvatore_Colombo)). Tan iyo markaas lama magacaabin biishob Muqdisho. Biishobka Jabuuti ayaa u adeega maamule rasuuli ah.

## 1991 kadib

Kaatidraalka waa la joojiyay isticmaalkiisa 1991 kadib, waxaana inta badan la burburiyay 2008; qorshayaal dib loogu dhisayo ayaa lagu dhawaaqay 2013 ([Mogadishu Cathedral, Wikipedia](https://en.wikipedia.org/wiki/Mogadishu_Cathedral)). Shaqaalaha gargaarka ee masiixiyiinta ajnabiga ah ee lagu dilay dhulka Soomaalida 1991 kadib waxaa ka mid ah Annalena Tonelli, Katoolig Talyaani ah oo aan wadaad ahayn oo Boorama ku maamulaysay isbitaal qaaxada, halkaasna lagu toogtay Oktoobar 2003, dhowr bilood kadib markii ay ku guulaysatay Abaalmarinta Nansen ee hay'adda qaxootiga QM ([Annalena Tonelli, Wikipedia, oo soo xiganaysa UNHCR iyo L'Osservatore Romano](https://en.wikipedia.org/wiki/Annalena_Tonelli)). Aweis A. Ali wuxuu sidoo kale taxayaa Sister Leonella Sgorbati, Verena Karer, Dick iyo Enid Eyeington iyo kuwo kale ([Aweis A. Ali, 2020](https://www.somalibiblesociety.org/download/a-brief-history.pdf)).

## Masiixiyiinta Somaliland

Dastuurka Somaliland wuxuu Islaamka ka dhigayaa diinta rasmiga ah, wuxuu u diidayaa muslimiinta inay diin kale u beddelaan, wuxuu mamnuucayaa faafinta diin kale, wuxuuna shardi ka dhigayaa in sharci kastaa raaco shareecada. Wuxuu sidoo kale shardi ka dhigayaa in madaxweynaha, musharraxiinta madaxweyne-ku-xigeenka iyo xildhibaannada golaha wakiilladu ay muslimiin yihiin ([Waaxda Arrimaha Dibadda Mareykanka, 2023](https://www.ecoi.net/en/document/2111587.html)).

2016 Biishob Giorgio Bertin iyo Kaatoolig kale waxay "dayactirayeen kaniisad Kaatoolig ah oo Hargeysa ku taal" ([Catholic World Report, 20 Maarso 2016](https://www.catholicworldreport.com/2016/03/20/catholicism-in-somalia-the-brave-few/)). 2023 kaniisadda Kaatooligga ee keliya ee Somaliland weli way xirnayd ([Waaxda Arrimaha Dibadda Mareykanka, 2023](https://www.ecoi.net/en/document/2111587.html)). 2021 Agenzia Fides waxay sheegtay in Somaliland ay leedahay "joogitaan masiixi oo ka degan" inta kale ee dalka, iyadoo hal wadaad u adeego bulsho Kaatoolig ah oo guryaha gudahooda ku tukata. Caritas waxay halkaas uga shaqaysaa magaca Caritas Naxariis, waxayna waday mashruuc waxbarasho oo 35 carruur barakacayaal ah ([Vatican News, 30 Abriil 2021](https://www.vaticannews.va/en/africa/news/2021-04/the-hidden-life-of-somalia-s-christians.html)). Tirakoobka 2023 ee Ururka Kitaabka Quduuska ah ee Soomaaliyeed wuxuu helay 7,642 masiixi oo Somaliland jooga (eeg hoos).

## Tirooyinka maanta

- **Waaxda Arrimaha Dibadda Mareykanka, 2023:** bulsho masiixi ah oo qiyaastii 1,000 ah ([Warbixinta Xorriyadda Diinta Caalamka 2023, ecoi.net](https://www.ecoi.net/en/document/2111587.html)).
- **Somali Bible Society, 2023:** waxay samaysay tirakoob u gaar ah Agoosto 2022 ilaa Oktoobar 2023 oo dhex maray Soomaaliya, Somaliland, Jabuuti, Itoobiya iyo Kenya, inta badan taleefan. Waxay tirisay 171,227 masiixi oo Soomaaliya ku jira (22,123 rag, 23,356 dumar iyo 125,748 carruur), 7,642 Somaliland, iyo 3,760, 8,917 iyo 5,649 masiixi oo Soomaali isir ahaan ah oo ku nool Jabuuti, Itoobiya iyo Kenya (bb. 54–56). Carruurta ka yar 15 jir waxaa la tiriyay haddii ay la nool yihiin waalid ama mas'uul masiixi ah. Waxay magacawday afar xaddid: deegaannada al-Shabaab haysato lama gaari karin, masiixiyiinta meelaha fog lama xiriiri karin, qaar ayaa diiday, iyo caqabado luqadeed oo koonfurta ah ([Somali Christian Census 2023](https://www.somalibiblesociety.org/download/census-of-somali-christians-2023.pdf)). Waxay sheegtay in masiixiyiinta Soomaaliyeed ee diintooda caddeeya intooda badani yihiin Luteeriyaan, Katoolig, Nazarene ama kuwo madax-bannaan.
- **Open Doors, 2023:** waxay Soomaaliya ka dhigtay meesha labaad ee liiskeeda meelaha masiixiyiintu cadaadiska ugu badan ku qabaan ([Christianity in Somalia, Wikipedia, oo soo xiganaysa Open Doors](https://en.wikipedia.org/wiki/Christianity_in_Somalia)).

## Sharciga iyo bulshada maanta

Dastuurka ku-meel-gaarka ah ee 2012 wuxuu Islaamka ka dhigayaa diinta dowladda, wuxuuna mamnuucayaa faafinta diin kale. Shareecada waxaa loo fasiraa inay mamnuucayso ka bixidda Islaamka, xeerka ciqaabtuna wuxuu cay-diineedka iyo "aflagaadada Islaamka" ku ciqaabaa ilaa laba sano oo xabsi ah. Soomaaliya kuma jiraan goobo cibaado oo dadweyne oo loogu talagalay dadka aan muslimka ahayn marka laga reebo gudaha xerada garoonka Muqdisho, kaniisadda Katooliga ee keliya ee Somaliland-na way xiran tahay ([Waaxda Arrimaha Dibadda Mareykanka, 2023](https://www.ecoi.net/en/document/2111587.html)). Warbixintu waxay sheegaysaa in diin-beddelka loo arko "khiyaano lagu sameeyay qoyska iyo qabiilka", iyo in al-Shabaab ay bartilmaameedsato dadka looga shakiyo inay diinta beddeleen.

Somaliland 2022, haweeney ayaa shan sano oo xabsi ah lagu xukumay cay-diineed, ridad iyo faafinta masiixiyadda; waxaa si shardi ah loo sii daayay Agoosto 2023 kadib markii ay ku dhawaaqday inay Islaamka ku soo noqotay ([Waaxda Arrimaha Dibadda Mareykanka, 2023](https://www.ecoi.net/en/document/2111587.html)).

## Akhris dheeraad ah

- Aweis A. Ali, *Understanding the Somali Church* (KENPRO, 2021).
- Helen Miller, *The Hardest Place: The Biography of Warren and Dorothy Modricker* (2006), oo ku saabsan howsha SIM.
- Ahmed Ali Haile iyo David W. Shenk, *Teatime in Mogadishu* (Herald Press, 2011).
- [Maxay Soomaalida ugu dhowaad dhammaan u yihiin muslimiin](/so/society/why-somalis-are-almost-all-muslim/).
