# Far Boorama (Gadabuursi): xarfihii Sheekh Cabdiraxmaan Sheekh Nuur ee 1933

> Far Boorama ama Far Gadabuursi ee Af-Soomaaliga: cidda samaysay 1933, sida xarfaheedu u shaqeeyaan, gabayada lagu qoray, iyo waxa Lewis diiwaangeliyay 1958.

Source page: https://calankii.com/so/society/borama-script/
Language: so
Translation of: https://calankii.com/en/society/borama-script/
Last checked: 2026-11-12
Publisher: Calankii (https://calankii.com)

## Yaa sameeyay?

Far Boorama, oo sidoo kale loo yaqaan Far Gadabuursi, waxaa qiyaastii 1933 sameeyay [Sheekh Cabdiraxmaan Sheekh Nuur (Sheikh Abdurahman Sheikh Nur)](/en/people/sheikh-abdurahman-sheikh-nur/) oo Gadabuursi ahaa ([Tosco 2010, Somali writings, oo soo xiganaya Lewis 1958](https://doi.org/10.18716/ojs/aaeo/2010_3542)). Wuxuu ahaa qaaddiga (garsoorka Islaamka) ee Boorama, oo ku dhow xuduudda Itoobiya. David Laitin isna wuxuu u qoray qiyaastii 1933 ([Laitin, Politics, Language, and Thought, 1977, b. 98](https://books.google.com/books?id=LR8A4tEYZUAC&pg=PA98)).

Ku dhowaad wax kasta oo laga yaqaan waxay ka yimaadeen hal maqaal oo uu qoray I. M. Lewis, "The Gadabuursi Somali Script", oo lagu daabacay joornaalka Bulletin of the School of Oriental and African Studies sannadkii 1958 ([Lewis 1958, Scribd](https://www.scribd.com/doc/15957443/The-Gadabursi-Somali-Script); [Tosco 2010](https://doi.org/10.18716/ojs/aaeo/2010_3542)).

## Yaa isticmaali jiray?

Lewis wuxuu ogaaday in farta keliya laga isticmaali jiray Boorama, "koox yar oo saaxiibbada Sheekha ah" dhexdooda. Sheekhu "uma arkin hindisihiisa wax ku biiraya xallinta dhibaatada helitaanka qoraal qaran oo Af-Soomaaliga ah" ([Tosco 2010, oo soo xiganaya Lewis 1958, b. 142](https://doi.org/10.18716/ojs/aaeo/2010_3542)). Wikipedia waxay ku dartay in ganacsato qaar oo ka ganacsan jiray Saylac (Zeila) iyo Boorama iyo ardayda Sheekha ay barteen ([Gadabuursi script, Wikipedia](https://en.wikipedia.org/wiki/Gadabuursi_Somali_Script)).

## Sidee xarfuhu u shaqeeyaan?

Farta waxaa loo qoraa bidix ilaa midig ([Tosco 2010](https://doi.org/10.18716/ojs/aaeo/2010_3542)). Tosco wuxuu ku tilmaamay mid qurux badan, oo ay ku jiraan xarfo si fudud la isugu qaldo, sida calaamadda a ama aa iyo calaamadda d. Muuqaalkeeda wuxuu la barbardhigay farta Joorjiyaanka, halka Far Cismaaniya ay xusuusiso farta Armeeniyaanka.

Xeerarkeedu waxay dhowr siyaabood kaga duwan yihiin [Far Cismaaniya](/so/society/osmanya-script/) ([Tosco 2010](https://doi.org/10.18716/ojs/aaeo/2010_3542)):

- ma jirto calaamad joogsiga cunaha (hamsa), sida Far Cismaaniyadii dambe;
- **ii** iyo **uu** waxay leeyihiin calaamado u gaar ah, oo ka gooni ah **y** iyo **w**;
- **o** iyo **u** gaagaaban waxay wadaagaan hal calaamad;
- dhererka shaqalka laguma calaamadeeyo **a/aa** iyo **e/ee**.

Kala horreynta xarfuhu waxay qiyaas ahaan raacdaa alifbeetada Carabiga, iyadoo ay jiraan waxyaabo badan oo ka reeban.

## Qoraallada lagu qoray

Lewis wuxuu daabacay, isagoo la socodsiiyay qoraal far Laatiin ah, tarjumaad iyo faallo, dhowr qoraal oo farta lagu qoray: laba **gabay**, **geeraar**, **qasiido** lagu ammaanayo Nabiga (NNKH), iyo laba warqadood oo gaar ah ([Tosco 2010, oo soo xiganaya Lewis 1958](https://doi.org/10.18716/ojs/aaeo/2010_3542)). Wikipedia waxay xustay in farta lagu sameeyay suugaan inta badan qasiidooyin ah ([Gadabuursi script, Wikipedia](https://en.wikipedia.org/wiki/Gadabuursi_Somali_Script)).

## Doodii farta

Farta waxay ka mid ahayd 11-ka hab-qoraal ee ay Soomaali hindiseen ee, sida uu sheegay Thomas Labahn, la horkeenay guddigii luqadda ee 1961. Shaxda isbarbardhigga ee Labahn waxay ku qortay lambar 8, Far Cismaaniyana lambar 2, Far Kaddarena lambar 9 ([Tosco 2010, oo soo xiganaya Labahn 1982](https://doi.org/10.18716/ojs/aaeo/2010_3542)). Farta Laatiinka ayaa la doortay 1972.

## Akhri wax dheeraad ah

- [Farta Af-Soomaaliga](/so/society/somali-writing-systems/)
- [Sheekh Cabdiraxmaan Sheekh Nuur](/en/people/sheikh-abdurahman-sheikh-nur/)
- [Awdal iyo Boorama](/so/regions/awdal/)
